Δευτέρα, 9 Ιουλίου 2012

L. Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (6)




Ludwig Wittgenstein
1889–1951

Tractatus Logico-Philosophicus

Εικόνα και πραγματικότητα

§1

Κείμενο

  
2.12        Das Bild ist ein Modell der Wirklichkeit:
                       Η εικόνα είναι ένα μοντέλο της πραγματικότητας.


§2

Σχόλιο

Ο κόσμος ή η πραγματικότητα, όπως αποφαίνεται ο φιλόσοφος (2.04), είναι η ολότητα των υφιστάμενων καταστάσεων. Αυτές χαρακτηρίζονται από το γεγονός της αστάθειας και μπορούν να παρασταθούν με την προβολή, το προσχεδίασμα (Entwurf) της δομής τους στο χώρο. Αυτή η προβολή είναι το μοντέλο, τα στοιχεία του οποίου ανταποκρίνονται στη ρεαλιστική πραγματικότητα της κατάστασης ή των αντικειμένων. Η εικόνα, επομένως, είναι μοντέλο της πραγματικότητας, με το νόημα ότι τα δομικά και λειτουργικά της στοιχεία αναπαριστούν τα στοιχεία ή τα μέρη της πραγματικότητας. Αξίζει, στο σημείο τούτο, να αναφέρουμε και το εξής: συνέλαβε τούτη την ιδέα του μοντέλου ο Βιτγκενστάιν κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκόσμιου πολέμου, όταν διάβασε σε περιοδικό για μια δικαστική υπόθεση που έλαβε χώρα στο Παρίσι και η οποία σχετιζόταν με ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα. Στη δικαστική αίθουσα, κατά την ακροαματική διαδικασία, παρουσιάστηκε η εικόνα, το μοντέλο του ατυχήματος. Αυτό που συγκράτησε ο φιλόσοφος ήταν η δυνατότητα, της εικόνας, του μοντέλου, να παραστήσει πιστά την πραγματικότητα του ατυχήματος. Πού έγκειτο αυτή η δυνατότητα; Στο γεγονός ότι τα μέρη, τα δομικά στοιχεία του μοντέλου, τελούσαν σε αντιστοιχία, σε ανταπόκριση, προς τα πραγματικά στοιχεία του συμβάντος. Πώς συμβαίνει να καθίσταται δυνατή, ήτοι αληθινή, μια τέτοια ανταπόκριση; Καθίσταται αληθινή, επειδή τα στοιχεία της εικόνας, που εκφράζουν χωρικές και χρονικές σχέσεις, συγκροτούν τη μορφή της εικόνας. Ωστόσο, οποιαδήποτε μορφή κι αν έχει μια εικόνα, το γεγονός ότι έχει μια μορφή σημαίνει ότι έχει μια λογική μορφή. Και τούτο «το έχειν μια λογική μορφή» σημαίνει ότι κάθε εικόνα αποτυπώνει, εκφράζει, παρουσιάζει μια σκέψη.  









4 σχόλια:

  1. Γειά σας κ.Τζωρτζόπουλε.

    Θα μπορούσε η διαλεκτική λογική να θεωρηθεί (όχι απαραίτητα με βάση τις προθέσεις του ίδιου του Χέγκελ), ένα ''μοντέλο'' της πραγματικότητας, αναπτύσσοντας ένα σύστημα λογικών μορφών; Μάλιστα, δεδομένου ότι και αυτός που σκέφτεται μπορεί να γίνει αντικείμενο σκέψης, μήπως και ο παρατηρητής και το παρατηρούμενο, το υποκείμενο και το αντικείμενο, θα μπορούσαν να ''αντιστοιχούν'' σε ένα ενιαίο μοντέλο-σύστημα λογικών μορφών αναπαράστασής τους;
    Η ερώτησή μου πηγάζει από μια φαινομενική ομοιότητα που παρουσιάζεται ανάμεσα στην εγελιανή διαλεκτική και ορισμένα γενικά ''μοντέλα'' της Γενικής Θεωρίας των Συστημάτων, ως προς τη δόμησή τους. Άλλωστε και ο Μάρξ του ''Κεφαλαίου'' έχει διαβαστεί, πράγμα που υπονοεί έναν ''έμμεσο'' δεσμό της Επιστήμης της Λογικής με τη λογική των συστημάτων (και των μοντέλων). Και βέβαια το ακόμη πιο άμεσο και επείγον ερώτημα είναι, τί αντέχει στο χρόνο από την εγελιανή διαλεκτική, υπό το βάρος της σημαντικής κριτικής των αναλυτικών φιλοσόφων (στα ''επιστημολογικά'' ζητήματα, στην έννοια της πρότασης και της έννοιας, κ.ο.κ).

    Συνεχίστε τις πυκνές νοημάτων αναρτήσεις σας!

    Καλό σας βράδυ!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. *''Άλλωστε και ο Μάρξ του ''Κεφαλαίου'' έχει διαβαστεί...''. Eννοώ πως έχει διαβαστεί υπό το πρίσμα των συστημάτων. Μάλιστα υπάρχει και η σκέψη πως η συστηματική έκθεση των κατηγοριών είναι ένα μοντέλο που ''αναπαριστά'' το ''Κεφάλαιο'', εικονίζοντας τη λογική μορφή του, με αναγωγή της πολυπλοκότητας στο απλούστερο δυνατό.

      Διαγραφή
  2. Αγαπητέ Ονειρμέ,
    1.Κατά πρώτο λόγο σου στέλνω τον θερμό μου χαιρετισμό και σου εύχομαι πάντοτε να ερευνάς και ξανά να ερευνάς. Η συνολική σου προσπάθεια, ως τώρα, είναι σημαντική και αξίζει να συνεχίζεται.

    2. Υπό ένα γενικό πρίσμα, τα σχόλιά σου είναι εύστοχα. Όλες ή σχεδόν όλες οι απόπειρες των φιλοσόφων, ευρύτερα των διανοητών, μέχρι και τις μέρες μας, είναι ουσιαστικά μια λογική απεικόνιση της πραγματικότητας, με βάση την ανάπτυξη της λογικής μορφής της εικόνας ή του μοντέλου.

    3. Το ζητούμενο ωστόσο παραμένει: οποιαδήποτε λογική μορφή είναι αληθινή; Ή με άλλα λόγια: οποιαδήποτε λογική εικόνα είναι αληθινή; Είναι αληθινή στα όρια της γλωσσικής της εκφοράς, η οποία πρωτίστως είναι στοχαστική σύλληψη, είναι δηλαδή εικόνα που έχει τη μια ή την άλλη μορφή της πραγματικότητας.

    4. Η διερεύνηση περαιτέρω, εάν μια εικόνα παριστάνει ό,τι παριστάνει σωστά ή λαθεμένα, συνδέεται και με την προοπτική της μορφής απεικόνισης που μας παρέχει η εικόνα. Εδώ συν-εξετάζεται και η φιλοσοφική αφετηρία του καθενός: διαλεκτική, ιδεαλιστική κ.λπ. Η κάθε αφετηρία είναι θεμιτή, στο μέτρο που δεν αποκλείει κάποια άλλη απροϋπόθετα και έξω από τη λογική των πραγμάτων.

    5. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο η εικόνα παριστά αυτό που η ίδια κυοφορεί, δηλαδή ένα δικό της νόημα. Στο βαθμό έτσι που μπορούμε να σχηματίσουμε μια εικόνα της κατάστασης πραγμάτων, ήδη σκεφτόμαστε κάποια δυνατότητα ύπαρξης αυτής της κατάστασης πραγμάτων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μου φαίνεται αρκετά χειραφετητική για την έρευνα και για τον διάλογο μεταξύ όλων η άποψη του ''μοντέλου'' αφού δεν αποκλείει διαφορετικές προσεγγίσεις και θέτει και το ζήτημα της προοπτικής. Η δυσκολία έγκειται στη σχέση με των ερευνητών με το αντικείμενο και στο κατά πόσο μπορεί να κατασκευαστεί ένα μοντέλο απεικόνισης και δόμησης της άρθρωσης του Όντος γενικά. Και αυτό το κοινό υπόστρωμα βρίσκεται σε ό,τι επισημάνατε ως ''νόημα'' που η ίδια η εικόνα κυοφορεί, μαζί με τη σκέψη της ''δυνατότητας των πραγμάτων'' που είναι μια πιο πρωτογενής και ''άμεση'' σχέση, αν τη συγκρίνουμε με το ίδιο το μοντέλο που γεννά η προοπτική.

      Τελικά, ίσως η εξεικόνιση της ενότητας παθητικής και ενεργητικής υπόστασης του κοινωνικού συστήματος είναι ο τρόπος της χειραφέτησης των ενεργούμενων, και όχι η απλή παρουσίαση αυτής της σχέσης σε μοντέλα μονομερή, με όρους αιτίου-αιτιατού, ή, το πολύ πολύ, ''αλληλεπίδρασης''.

      Πάντα να είστε καλά και να συνεχίσετε τη δική σας αδιάκοπη αναζήτηση!!

      Διαγραφή