Κυριακή, 9 Ιουλίου 2017

Αριστοτέλης: Τι είναι ευδαιμονία;





Αριστοτέλης
384-322 π.Χ.


           Ο άνθρωπος είναι η ευδαιμονία του
                                                    

§1
Τι είναι ο άνθρωπος

Ο άνθρωπος αποτελεί για τον εαυτό του ένα αίνιγμα. Σχετικά με την ουσία του, ο Καντ έθεσε τα εξής ερωτήματα: Τι μπορώ να γνωρίζω; Τι οφείλω να πράττω; Τι μου επιτρέπεται να ελπίζω; Τι είναι ο άνθρωπος; Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, ο άνθρωπος αποτελείται από θνητό σώμα και αθάνατη ψυχή. Τα βασικά της τμήματα είναι: Λογιστικό [=νοητική δύναμη], Θυμοειδές [=συναισθήματα, πάθη, βούληση για τιμές-αξιώματα-εξουσία], Επιθυμητικό [=ορμές και ένστικτα]. Με βάση αυτό το τριμερές της ψυχής, οι άνθρωποι χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: 1. όσοι αγαπούν τη σοφία – αντιστοιχία με το Λογιστικό· 2. όσοι αγαπούν τη δόξα – αντιστοιχία με το Θυμοειδές· 3. όσοι αγαπούν το χρήμα – αντιστοιχία με το  Επιθυμητικό. Πρόκειται για μια μεγαλοφυή σύλληψη του τύπου/της ουσίας του ανθρώπου, που παραμένει πάντα επίκαιρη και βρίσκεται πάνω από κάθε ταξικό καθορισμό του ανθρώπινου τύπου/της ανθρώπινης ουσίας: στην πρώτη περίπτωση λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός ανάπτυξης της συνείδησης, ενώ στη δεύτερη κυριαρχούν, κατ’ απόλυτο τρόπο, εξωτερικοί-υλικοί-οικονομικοί όροι, που από μόνοι τους δεν  ανοίγουν στον άνθρωπο το δρόμο προς την ευτυχία παρά προς την κόλαση. Π.χ.  διαχρονικά  στρεβλές αντιλήψεις και αντίστοιχες θεσμικές πρακτικές περί σοσιαλισμού, δημοκρατίας και παρομοίων φαντασμάτων του σύγχρονου αντι-ευδαιμονικού κόσμου. Σε όλες αυτές τις θεσμίσεις του ανθρώπου, με μόνο κριτήριο το ταξικό ή ωμά υλικο-οικονομικό, απουσιάζει η καλλιέργεια της συνείδησης, δηλαδή η ενεργός δράση της φιλοσοφικής παιδείας, και παράγονται μόνο πολιτικά- και όχι μόνο- τέρατα. Και μάλιστα τέτοιου είδους διεστραμμένα τέρατα, στο πεδίο της πολιτικής ή στη σφαίρα της οικονομίας, της διανόησης, της θεσμισμένης εκπαίδευσης, του χειραγωγούμενου πολιτισμού κ.λπ., ώστε να αποδίδουν το τερατοειδές, το δυσαρμονικό, το ανεστραμμένο, το διεστραμμένο στοιχείο σε όλους τους άλλους, εκτός από τον ίδιο τον εαυτό τους.

Δευτέρα, 3 Ιουλίου 2017

Hegel: Φαινομενολογία του πνεύματος (12)




Γκέοργκ Χέγκελ
1770-1831


Η βακχική παραζάλη της ζωής


     §1. Ο λόγος είναι περί της αλήθειας του αληθούς. Έχει το αληθές αλήθεια; Για τη δογματική, αντιδιαλεκτική θεώρηση των πραγμάτων κάτι τέτοιο θεωρείται μέγα «ανοσιούργημα»· διότι, αν δεν θεωρούνταν «ανοσιούργημα», θα έπρεπε να αυτοκαταργηθεί το πραγματικό ανοσιούργημα: η ίδια η δογματική, αντιδιαλεκτική θεώρηση. Όσο υπάρχουν άνθρωποι όμως, ο εν λόγω δογματισμός θα ζει και θα κατευθύνει, εν μέρει ή εν πολλοίς, τα πράγματα της ζωής, καθώς τα τελευταία συνιστούν για τον οποιοδήποτε τρόπο σκέψης, σχηματικό ή διαλεκτικό, την πρώτη, ανεπεξέργαστη ύλη και ως εκ τούτου χρειάζονται βαθύτερες, σε κάθε στάδιο επεξεργασίας, αναλύσεις. Σχετικά επομένως με την εγελιανή θεώρηση των πραγμάτων, η αλήθεια του αληθούς είναι σύμφυτη με την πραγματικότητα και ο διαλεκτικός λόγος καλείται να ανακαλύψει αυτή την αλήθεια, που είναι και δική του αλήθεια: εάν συμπεριφερθούμε έλλογα στην πραγματικότητα, σημειώνει ο Χέγκελ στη φιλοσοφία της ιστορίας, θα συμπεριφερθεί κι αυτή έλλογα σε μας.