Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (8)

Ludwig Wittgenstein

1889–1951

Tractatus Logico-Philosophicus

Η  λογική και η καθημερινή γλώσσα

[συνέχεια από ανάρτηση: Tractatus Logico-Philosophicus (7)]

                                              §1

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Στον Tractatus, ο Wittgenstein προτάσσει θεμελιωδώς την παρουσίαση των αντιλήψεών του για τον κόσμο και για την πραγματικότητα. Μια τέτοια παρουσίαση όμως δεν νοείται έξω από τη σύνδεσή της με τη γλώσσα. Η τελευταία είναι το πιο χαρακτηριστικό σύμβολο του ανθρώπου, προκειμένου να απεικονίσει και να περιγράψει την πραγματικότητα. Τα νοήματα και οι έννοιες, που εκφράζει η γλώσσα με τα αντίστοιχα σύμβολά της: λέξεις, προτάσεις κ.λπ., αποκτούν εγκυρότητα, εάν ή όταν ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες εκάστοτε καταστάσεις της πραγματικότητας και όχι απλώς από δηλωτικές αναφορές μιας προτάσεως ή μιας φράσης ή λέξεων σε αντίστοιχες γλωσσικές πραγματικότητες. Για να αποκτά ή να εκπέμπει νόημα π.χ. η λέξη θρανίο, πρέπει ο άνθρωπος να προ-υποθέτει το πραγματικό αντικείμενο που λέγεται θρανίο. Εκκινούμε λοιπόν από τη γλώσσα και μάλιστα όχι την καθημερινή, όπως θα δούμε πιο κάτω, παρά από τη λογική γλώσσα για να πλησιάσουμε τη λογική δομή της πραγματικότητας. Ετούτη η δομή είναι δεσμευτική, σε σχετικό ή και απόλυτο βαθμό κατά περίσταση, για το λογικό νόημα που εκπέμπει η γλώσσα δια των συμβόλων της. Τούτο σημαίνει πως η πραγματικότητα της γλώσσας δεν αντλεί τα νοήματά της από τον εαυτό της παρά από τις εκάστοτε διαφορετικές πτυχές της οντολογικά πρότερης πραγματικότητας του κόσμου.  Τα παρακάτω κείμενα μας δείχνουν μια τέτοια κατεύθυνση.

Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (7)

Ludwig Wittgenstein

1889–1951

Tractatus Logico-Philosophicus

Η  Γλώσσα

§1

Εισαγωγικά:

φιλοσοφία και γλώσσα

Η γλώσσα, στην περίπτωση του Βιτγκενστάιν, αποτελεί το κέντρο του φιλοσοφικού στοχασμού του. Αυτός ο οξυδερκής νους κατορθώνει να δείξει ότι η γλώσσα δεν είναι μόνο το μέσο, με το οποίο εκφράζεται, αποτυπώνεται σε λόγο, ήτοι σε προτασιακό λόγο, η σκέψη, αλλά και το καθαυτό περιεχόμενο της φιλοσοφίας· αλλά ποιας φιλοσοφίας; Εκείνης που εκπτύσσεται ως κριτική στη γλώσσα. Μια τέτοια φιλοσοφία είναι και η βιτγκενσταϊνική φιλοσοφία.

Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (6)

Ludwig Wittgenstein

1889–1951

Tractatus Logico-Philosophicus

Εικόνα και πραγματικότητα

§1

2.12   Das Bild ist ein Modell der Wirklichkeit:

                             Η εικόνα είναι ένα μοντέλο της πραγματικότητας.

§2

L. Wittgenstein: Tractatus logico-Philosophicus (5)

                                    Ludwig  Wittgenstein

                                                1889–1951

               Tractatus logico-Philosophicus

                            Εικόνα και σκέψη

§ 1

Κείμενο–Μετάφραση

3  Das logische Bild der Tatsachen ist der Gedanke.  

Η λογική εικόνα των γεγονότων είναι η σκέψη.

§ 2

Σχόλιο

• Η πιο πάνω πρόταση μαζί με το περιεχόμενό της είναι μια εικόνα. Αυτή η εικόνα όπως και κάθε άλλη εικόνα, πέρα από το γεγονός ότι ονομάζεται εικόνα, είναι και σκέψη. Τούτο μας διανοίγει στον εξής συλλογισμό: όταν σχηματίζουμε λογικές εικόνες των γεγονότων, σημαίνει ότι σκεπτόμαστε τα γεγονότα. Με ποιο τρόπο τα σκεπτόμαστε; Με τον τρόπο των προτάσεων ως εικόνων. Οι προτάσεις είναι εικόνες, αλλά οι εικόνες δεν είναι ταυτές με τις προτάσεις. Τούτο υποδηλώνει ότι η εικόνα, ειλημμένη στην έννοιά της, αποτελεί κάτι πιο ευρύτερο από την πρόταση, η οποία έτσι αποδεικνύεται ότι αποτελεί ένα μόνο τμήμα του εννοιακού όλου της εικόνας. Στο μέτρο, συνακόλουθα, που οι προτάσεις είναι εικόνες, μας επιτρέπουν να αποκτούμε αίσθηση του αληθούς ή του ψευδούς Είναι τους. Είτε αληθές είτε ψευδές Είναι δεν λογίζεται ξένο στο έργο της σκέψης. Ποιο είναι λοιπόν το έργο της σκέψης; Να απεικονίζει τον κόσμο στην κοσμικότητά του, στην αντικειμενικότητά του. Πώς κατανοείται πιο ειδικά τούτη η απεικόνιση; Εάν «η λογική εικόνα μπορεί να απεικονίζει τον κόσμο» (2.19), τότε η σκέψη, που είναι η λογική εικόνα, απεικονίζει τον κόσμο· και ως λογική εικόνα των γεγονότων απεικονίζει τον τελευταίο έτσι όπως είναι τεμαχισμένος σε γεγονότα (1.2), τα οποία έχουν μεταξύ τους μια σχετική αυτονομία, αλλά πάντοτε στο πλαίσιο του λογικού χώρου.

• Γιατί πρέπει να ενδιαφέρει τον άνθρωπο η πιο πάνω νοηματική πρόταση του Wittgenstein ότι οι σκέψεις είναι λογικές εικόνες των γεγονότων; Επειδή ως σκεπτόμενο ον ο άνθρωπος χρειάζεται να ξέρει, να γνωρίζει τι σκέπτεται εκάστοτε. Στη συνάφεια τούτη, εάν σκέπτεται μια συγκεκριμένη κατάσταση, τότε πρέπει κατ’ αναγκαιότητα να υπάρχει κάτι στο νου του που συνάπτεται με την εν λόγω κατάσταση. Είναι βέβαια αυτονόητο ότι αυτή τούτη η κατάσταση δεν υπάρχει μέσα στο νου του/μας. Τι υπάρχει ή μάλλον πρέπει να υπάρχει; Θα πρέπει να υπάρχει κάποιο υποκατάστατο για εκείνη την κατάσταση, με βάση το οποίο δυνάμεθα να ανακατασκευάσουμε, να αναπαραστήσουμε ή να απεικονίσουμε την πραγματική κατάσταση. Ό,τι συνεπώς μπορούμε να σκεφτούμε –και μπορούμε να σκεφτούμε μόνο λογικά (3. 03)– αυτό μπορούμε και να το απεικονίσουμε. Δεν μπορούμε να σκεφτούμε παράλογα, γιατί δεν μπορούμε να πούμε με τι θα έμοιαζε ένας παράλογος κόσμος.  Στο ερώτημα, κατά συνέπεια, ποια είναι η ουσία ή η φύση του ανθρώπου, ο Wittgenstein απαντά: η ουσία του είναι το να σκέπτεται τον κόσμο. Οι φιλόσοφοι, κατ’ αυτό το πνεύμα, καλούνται να βλέπουν σωστά τον κόσμο. Κατ’ επέκταση δε και οι άνθρωποι εν γένει. Εν τέλει, οι σκέψεις ως λογικές εικόνες των γεγονότων επιτρέπουν στον σκεπτόμενο άνθρωπο να μεταβαίνει, δηλαδή να διαμεσολαβείται, να μετα-κινείται λογικά από την πλάνη της ιστορικά διαμορφωμένης και κυρίαρχης κοσμοθεωρίας ως μη-ουσίας του στην ουσία του: να βλέπει σωστά τον κόσμο.

      

                                                                           

L.Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (4)

Ludwig  Wittgenstein

1889-1951

Tractatus Logico-Philosophicus

Bild: Εικόνα

(Συνέχεια)

§1

Κείμενο–Μετάφραση

2. 11 Das Bild stellt die Sachlage im logischen Raum, das

Bestehen und Nichtbestehen von Sachverhalten vor :

Η εικόνα παριστά την κατάσταση πραγμάτων στο λογικό χώρο,

την ύπαρξη και τη μη-ύπαρξη καταστάσεων πραγμάτων.

§2

Σχόλιο:

Αυτό που παριστά η εικόνα είναι μια παράσταση της πραγματικότητας. Με μια τέτοια παράσταση σημαίνει ότι θέτουμε, δηλαδή σχεδιάζουμε κόσμο εμπρός μας. Και τούτο πάλι το θέτειν, σχεδιάζειν προ ημών κόσμο παραπέμπει στην περιγραφή της ιστορικής κατάστασης ως χρονικής σχέσης. Κατ’ αυτήν τη σχέση, το σκέπτεσθαι είναι παρόν ή περιγράφεται ιστορικά με το νόημα ότι εκ-τίθεται ενώπιόν μας ως η χαρακτηριστική αποβλεπτικότητα της μετανιτσεϊκής, ευθέως μετανιτσεϊκής φάσης του. Ετούτη η αποβλεπτικότητα  αποτυπώνεται ως θεωρητικό εγχείρημα στο γεγονός ότι η εικόνα παριστά την κατάσταση πραγμάτων στο λογικό χώρο, δηλαδή ως θεωρητικό εγχείρημα σε μια λειτουργική ολότητα υπαρκτών και μη-υπαρκτών καταστάσεων πραγμάτων, ήτοι ατομικών γεγονότων. Εκείνο δε το στοιχείο που αποκαλύπτει πάντοτε την ύπαρξη ή μη-ύπαρξη αυτών των καταστάσεων πραγμάτων ή ατομικών γεγονότων είναι η πρόταση. Με τον τρόπο αυτής της αποκάλυψης, η τελευταία εκφράζει τη δυνατότητα προσδιορισμού  ενός τόπου μέσα στο λογικό χώρο. 

L. Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (3)

                            L u d w i g     W i t t g e n s t e i n

                                     1889–1951

                     Tractatus  Logico – Philosophicus

                                        (Συνέχεια)

                                        Bild: Εικόνα

                                                 §1

                                     Προ-κατανοήσεις

Γενική θεματική που μας απασχολεί εδώ και θα μας απασχολήσει και σε επόμενες ενασχολήσεις με τον Tractatus είναι:

                                         Εικόνα και απεικόνιση

                                          (Bild und Abbildung)

Τι είναι η εικόνα; Ο φιλόσοφος δεν περιορίζει το νόημα της συγκεκριμένης έννοιας στις κοινές παραστάσεις που έχουμε για την εικόνα: π.χ. ζωγραφική εικόνα, φωτογραφία, γλυπτά κ.α. ούτε τη συσχετίζει με την τρέχουσα λογική της εικονικής πραγματικότητας. Αφήνει το μάτι του να διεισδύσει λίγο βαθύτερα. Καθαρά, για λόγους προ-κατανόησης, μπορούμε να συνοψίσουμε τα εξής: 1. Συνδέει την εικόνα με την πραγματικότητα, όπου τα ίδια τα αντικείμενα παρουσιάζονται να φέρουν μέσα τους στοιχεία της εικόνας. 2. Τη συνάπτει με τα γεγονότα και την θεωρεί βασικό στοιχείο που φωτίζει τον συσχετισμό μεταξύ των πραγμάτων. 3. Της αναγνωρίζει τη δυνατότητα να αντικαθιστά μια περιγραφή. 4. Γενικώς η εικόνα ανήκει στο γεγονός ως λογική κατηγορία και απηχεί μια απεικονιστική σχέση, με μαθηματικής υφής απόχρωση.

§2

Κείμενο–σχολιασμός

2.1  Wir machen uns Bilder der Tatsachen :

Σχηματίζουμε εικόνες των γεγονότων.

Σχόλιο: Ο  Wittgenstein έχει ήδη προσδιορίσει τον κόσμο ως ολότητα των γεγονότων (Tractatus 1.1). Εφόσον λοιπόν ο κόσμος είναι η ολότητα των γεγονότων, οι εικόνες των γεγονότων που σχηματίζουμε αποτελούν μέρος της εικόνας του κόσμου. Στη συνάφεια τούτη, καθώς ο κόσμος τεμαχίζεται σε γεγονότα (Tractatus 1.2), έτσι και η κοσμο–εικόνα [η εικόνα του κόσμου (das Welt–Bild)] τεμαχίζεται σε εικόνες. Η πράξη του σχηματίζειν, του κατασκευάζειν εικόνες, αυτό τούτο το Bilder–Machen, στη μοναδικότητα της ουσίας του, συνιστά το πεδίο, όπου εμείς καλλιεργούμε μια διαρκή και ενεργό σχέση με τον κόσμο. Πώς την κατανοεί όμως τούτη τη μοναδικότητα ο Wittgenstein; Ως Entwerfen: σχεδιάζειν. Το σχεδιάζειν την κοσμο–εικόνα, τη μια ή την άλλη εικόνα του κόσμου, ανεξάρτητα αν αυτή είναι αληθής ή ψευδής. Εάν άλλοι μεγάλοι διανοητές ανήγαγαν τη σχέση του ανθρώπου προς τον κόσμο: στην παραγωγική διαδικασία, όπως για παράδειγμα ο Μαρξ, ή στη δημιουργική πνοή, π.χ. Νίτσε, ή στο στοχάζεσθαι ποιητικά, π.χ. Χάιντεγκερ κ.λπ., ο Βιττγενστάιν ομιλεί για σχεδιάζειν κοσμο-εικόνες. Εδώ έγκειται η ουσία ή η φύση του ανθρώπου. Αλλά τούτο το σχεδιάζειν εννοείται ως σχηματισμός, παραγωγή, δημιουργία προτάσεων που παριστούν υλικές ιδιότητες. Αυτές έχουν νόημα, αυτές είναι η εικόνα των γεγονότων, το όνομα. Το όνομα όμως σημαίνει το αντικείμενο (3.203). Και στα αντικείμενα αναλύεται πλήρως ο κόσμος. Αυτά είναι η υπόστασή του. Στο Ημερολόγιό του γράφει ο φιλόσοφος: «Όλο μου το έργο έγκειται στην ερμηνεία της φύσης των προτάσεων, δηλαδή στον προσδιορισμό της φύσης όλων των γεγονότων, που εικόνες τους είναι οι προτάσεις».    

L. Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (2)

                                              

                                                    1889-1951

A.

W I T T G E N S T E I N

Tractatus  Logico – Philosophicus

(Συνέχεια)

2. 011  Είναι  ουσιώδες για το πράγμα, να μπορεί να είναι το συστατικό στοιχείο [το μέρος ύπαρξης (Bestandteil)] μιας κατάστασης πραγμάτων.

·  Σχόλιο: Μια κατάσταση πραγμάτων, ως μια ατομική κατάσταση ή ως συνένωση για τον εαυτό της ή ως κατάσταση πραγμάτων που υπάρχει, δηλαδή ως γεγονός, δεν αποτυπώνει το αντικείμενο. Τα αντικείμενα είναι τα πράγματα (Sachen ή Dinge). Αυτά χορηγούν ύπαρξη στην υπάρχουσα συνένωση ή σύνδεση. Αυτό το χορηγείν ύπαρξη υπάρχει αρχέγονα και συνιστά το Είναι των αντικειμένων ή πραγμάτων. Αυτό το Είναι επαληθεύει την ουσία του ως ουσία των αντικειμένων με το να ενσαρκώνει τη δυνατότητα ή την ικανότητα να χορηγεί ύπαρξη.

B.

W I T T G E N S T E I N

Να σκεπτόμαστε πώς να σκεπτόμαστε

Οι φιλόσοφοι θέτουν κι αυτοί ερωτήματα, όχι για να δώσουν ή να πάρουν πληροφορίες, όπως μπορεί να συμβαίνει με τα κοινά ερωτήματα που μπορεί να διατυπώνει ένας ενήλικος, αλλά για να σκεφτούν το «γιατί» και το «τι». Το σκέφτονται όμως; Προ-καλούν τη σκέψη να σκεφτεί τον εαυτό της, δηλαδή να σκεφτεί φιλοσοφικά. Το φιλοσοφικώς σκέπτεσθαι δεν έχει αρχή και τέλος παρά έρχεται να μας υπενθυμίσει πως δυσκολευόμαστε να σκεφτούμε, όταν βρισκόμαστε σε αμηχανία ή μπροστά σε ένα πρόβλημα. Τι σημαίνει αυτό; Ότι μας παροτρύνει να τα παρατήσουμε; Όχι. Απλώς να ξανασκεφτούμε αυτό που έχουμε σκεφτεί. Να σκεφτόμαστε δηλαδή πώς να σκεφτόμαστε.

                    

L. Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (1)

W I T T G E N S T E I N

Tractatus  Logico – Philosophicus

§1

Εισαγωγικές  παρατηρήσεις

1. Τα φιλοσοφικά προβλήματα που πραγματεύεται το Tractatus  Logico – Philosophicus  κινούνται, υπό ένα γενικό πλαίσιο, γύρω από το τρίπτυχο: γλώσσα, λογική, κόσμος. Όπως προαναφέραμε στο μέρος Ι, ό,τι βρίσκεται πέραν των ορίων της νοηματικής κίνησης της γλώσσας δεν συνιστά τίποτα περισσότερο από ανοησία. Κύριο μέλημα, κατά συνέπεια, του φιλοσόφου είναι να προσδιορίσει τις δυνατότητες ή μη δυνατότητες του λέγειν εντός της περιοχής της γλώσσας ή, πράγμα που είναι το ίδιο, μέσω της γλώσσας.

2. Το να προσπαθούμε να πούμε κάτι σημαίνει ότι σκεφτόμαστε να πούμε κάτι που αφορά στον κόσμο. Η σκέψη συνδέεται με τον κόσμο, με την πραγματικότητα μέσω της γλώσσας. Άρα ξεκινάμε κάθε φορά να σκεφτούμε και να πούμε κάτι μέσω της γλώσσας. Ξεκινάμε, με άλλα λόγια, από τη βασική προϋπόθεση ότι ανάμεσα στη γλώσσα και τον κόσμο υπάρχει ένας δεσμός, ένα κοινό στοιχείο που συγκροτεί τη δομή αμφοτέρων. Ποιο είναι αυτό; Η λογική. Η τελευταία τούτη είναι αποκαλυπτική   για τη δομή της γλώσσας· ως εκ τούτου είναι και αποκαλυπτική για τη δομή του κόσμου, της πραγματικότητας.

3. Από εδώ προκύπτει ότι η κίνηση κατανόησης αυτής της δομής στο σύνολό της εκτυλίσσεται κατά την εξής φορά: από την λογική της γλώσσας προς τη δομή του κόσμου. Εδώ παρατηρούμε και τη διαφορά της σκέψης ανάμεσα στον Χέγκελ και τον Βιτγκενστάιν ως προς τη σχέση Λογικής [=κατά Λόγο σκέψης] και πραγματικότητας. Για τον Χέγκελ υπάρχει η διαλεκτική Λογικού και πραγματικού: το λογικό είναι πραγματικό σε ευθεία αναλογία με το ότι και το πραγματικό είναι λογικό. Για τον Βιτγκενστάιν η κατεύθυνση είναι μονοσήμαντη. Από τη λογική δομή της γλώσσας πορευόμαστε προς τη δομή του κόσμου. Κατά την πορεία τούτη, η λογική–εικονική μορφή εκφράζει τον δεσμό γλώσσας και κόσμου ή πραγματικότητας.

4. Χάρη σε αυτή τη μορφή, ο λόγος αποκτά νόημα καθορισμένο και σαφές, περιγράφει, με το νόημα που περιέχουν οι προτάσεις, ό,τι απηχεί άμεσα η εμπειρική πραγματικότητα. Ό,τι δεν δύναται να λεχθεί με αυτή τη σαφήνεια, ανήκει στη σφαίρα του ασαφούς, του ακαθόριστου νοήματος και επομένως κατηγοριοποιείται ως το ανείπωτο, το ανέκφραστο, ως η απαρχή του ανόητου. Ως δείχνεται, όλη η γλωσσική θεωρία του φιλοσόφου στο συγκεκριμένο έργο δεν εξαντλείται σε μια αφηρημένη εκφορά αξιωμάτων ή γενικών ρήσεων, αλλά αρχίζει και τελειώνει με τη θεώρηση, με την εξήγηση της φύσης της πρότασης.  

§2

Μετάφραση και ερμηνεία

[Μέρος ΙΙ]

 Ουσία

2 Αυτό που συνιστά την περίπτωση,  αυτό που συμβαίνει, το γεγονός,  είναι η ύπαρξη καταστάσεων πραγμάτων.

·        Σχόλιο: Ποιος καταφάσκει ή αποφάσκει ένα γεγονός; Η πρόταση. Για να μπορεί όμως να λειτουργεί έτσι, πρέπει να συνυφαίνεται, κατά τη δομή της,  με τη λογική δομή του γεγονότος. Υπό την προϋπόθεση τούτη, η πρόταση περιγράφει καταστάσεις πραγμάτων που υπάρχουν. Στη συνάφεια τούτη, ο κόσμος δεν είναι παρά το σύνολο των υπαρχόντων καταστάσεων πραγμάτων.

2.01 Η κατάσταση πραγμάτων είναι μια συνένωση ή σύνδεση αντικειμένων (πραγμάτων).

·        Σχόλιο: Αυτό που αποτελεί εδώ το γεγονός (die Tatsache) είναι η ύπαρξη της κατάστασης πραγμάτων. Κατάσταση πραγμάτων (Sachverhalt) είναι ουσιαστικά μια ατομική κατάσταση, η οποία συνενώνει τα πράγματα ή τα αντικείμενα κατά έναν ορισμένο τρόπο, κατά μια ορισμένη διάταξη, ώστε αυτά να διέπονται από μια καθορισμένη σχέση μεταξύ τους. Π.χ. ένα δωμάτιο δεν είναι τα πράγματα ή τα αντικείμενα (καρέκλα, τραπέζι, κρεβάτι κ.α), έτσι απλά τοποθετημένα στο χώρο, αλλά το γεγονός, εκείνη η ατομική κατάσταση που δια της γλώσσας μας λέγει ότι όλα τούτα τα αντικείμενα  τελούν υπό ένα καθορισμένο τρόπο, υπό μια αμοιβαία σχέση. Η ύπαρξη επομένως μιας κατάστασης πραγμάτων δεν είναι η ύπαρξη πραγμάτων, αλλά σχέσεων, δεσμών, συνενώσεων, συνδέσεων. Τα πράγματα απλώς είναι τα συνενωμένα μέρη της ύπαρξης της κατάστασης πραγμάτων ή της ατομικής κατάστασης. Αυτά δηλαδή είναι εκείνα που χορηγούν την ύπαρξη.

L. Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus

W I T T G E N S T E I N

Tractatus  Logico – Philosophicus

§1

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

  1. Με την ερμηνεία ενός πρώτου μέρους του Tractatus  Logico – Philosophicus εγκαινιάζεται μια προσπάθεια ερμηνευτικής παρουσίασης των βασικών μερών αυτού του τόσο σημαντικού έργου όχι μόνο του Βιτγκενστάιν, αλλά και ολόκληρης της φιλοσοφίας. Η ερμηνευτική παρουσίαση θα περιλαμβάνει συγκεκριμένες ενότητες του έργου και με συγκεκριμένες εκάστοτε αναρτήσεις.

2. Στο παρόν έργο, ο Βιτγκενστάιν επιχειρεί, με ρητό και σαφή λόγο, να προσδιορίσει τα όρια του νοήματος που μπορεί να αρθρώσει η γλώσσα. Πέραν αυτού του σαφώς διαρθρωμένου νοήματος δεν υπάρχει τίποτε άλλο παρά μόνο η ανοησία. Η θεμελιώδης αρχή αυτού του βιβλίου συμπυκνώνεται στην περιώνυμη πρότασή του (7): «για όσα δεν μπορεί να μιλάει κανείς, για αυτά πρέπει να σωπαίνει».  

§2

                             Μετάφραση και ερμηνεία

Μέρος Ι

Αυτό που συμβαίνει:

1. Ο κόσμος είναι το καθετί που συμβαίνει.

·   Σχόλιο: η πρόταση αυτή στρέφεται άμεσα ενάντια στην πρώτη πρόταση από το έργο του Σοπενχάουερ ο κόσμος ως βούληση και ως παράσταση: «ο κόσμος είναι η παράστασή μου». Βλ. και Tractatus (5.64).

1.1 Ο κόσμος είναι η ολότητα των γεγονότων, όχι των πραγμάτων.

·    Σχόλιο: ο κόσμος είναι μια συνεκτική πολλαπλότητα και όχι κάτι σαν αιτία ή σαν  προέλευση, καταγωγή, πηγή, πρώτη αρχή. Άμεσος διαχωρισμός από την παραδοσιακή φιλοσοφία που κάνει λόγο για πρώτες αρχές. Αυτό που συμβαίνει λοιπόν είναι τα πολλά, τα γεγονότα, και ο κόσμος συνιστά την ολότητα των όσων συμβαίνουν, των γεγονότων, αρνητικών ή θετικών. Γιατί συνιστά την ολότητα των γεγονότων και όχι των πραγμάτων; Επειδή τα πράγματα απηχούν ονόματα,  συστατικά μέρη της πρότασης και όχι, όπως τα γεγονότα, την ύπαρξη ή μη ύπαρξη της κατάστασης πραγμάτων (Sachverhalte). Η ουσία των γεγονότων ερευνάται, κρίνεται, υπόκειται σε σκέψη με βάση την ουσία, το ουσιώδες νόημα της πρότασης. Παρόμοια, το προς απεικόνιση, η πραγματικότητα, έρχεται προς σκέψη δυνάμει της ουσίας της λογικής εικόνας. Αυτό που υπάρχει είναι τα σημεία της πρότασης (Satzzeichen), οι προτάσεις και τα γεγονότα. Ακριβώς επειδή υπάρχουν αυτά, μπορούμε να σκεφτούμε τον κόσμο και τα πράγματα. Τα γεγονότα, ως εκ τούτου, συνέχουν τα πράγματα, αποτελούν την ενδοσυνάφειά τους, ακριβώς όπως η πρόταση συνέχει τα ονόματα.

1.11 Ο κόσμος καθορίζεται από τα γεγονότα και από το ότι αυτά είναι όλα τα γεγονότα.

·   Σχόλιο: Ο κόσμος δεν είναι το συνεκτικό όλο, αυτός που συλ-λέγει τα γεγονότα, παρά η συμπερίληψη, η συγκεφαλαίωση των πολλαπλών συναφειών των πραγμάτων, των συναφειών δηλαδή που εκφράζουν τα γεγονότα. Με αυτό το νόημα, ο κόσμος προσδιορίζεται, καθορίζεται από τα γεγονότα, αποτελεί το συμπλήρωμα, το αλληλεξάρτημα ενός λογικού παραγώγου.

1.12 Γιατί η ολότητα των γεγονότων καθορίζει αυτό που συμβαίνει καθώς και καθετί που δεν συμβαίνει.

·   Σχόλιο: Αυτή η πρόταση διατυπώνεται ως διασάφηση της προηγούμενης πρότασης (1.11). Ως νόημα ή νοηματική πρόταση επέχει θέση επιχειρήματος, συναφώς παραπέμπει στην επόμενη πρόταση, της οποίας το νόημα νομιμοποιείται ως το τρίτο στοιχείο σε σχέση με την πρόταση και το γεγονός. 

1.13 Τα γεγονότα στο λογικό χώρο είναι ο κόσμος.

·    Σχόλιο: τι  είναι ο λογικός χώρος; Είναι το (λογικό) όριο των γεγονότων, αυτό που τα συγκροτεί και τα συνέχει υπό τη μορφή και το νοηματικό όλο του κόσμου. Το όλο, κατ’ αυτό το πνεύμα, είναι τα πολλά που οριοθετούνται ως αυτά που μπορούν ή δεν μπορούν να συμβούν. Ο λογικός χώρος, κατ’ επέκταση, κατανοείται ως το όριο, δυνάμει και εντός του οποίου το κάθε δυνατό εκδηλώνεται ή εκφράζεται ως δυνατότητα να συμβεί ή να μη συμβεί.

1.2 Ο κόσμος διαμελίζεται σε γεγονότα.

·   Σχόλιο: Τα γεγονότα υπάρχουν μέσα στο χώρο για τον εαυτό τους, ήτοι το ένα έξω από το άλλο. Αυτό το εκτός αλλήλων συνιστά το κοινό όριο των γεγονότων και συγχρόνως τον κόσμο ως διαμελίζειν.

1.21 Το ένα μπορεί να είναι ή να μην είναι το συμβάν και όλα τα υπόλοιπα να μένουν τα ίδια.

·    Σχόλιο: Εάν το ένα είναι αυτό που συμβαίνει ή δεν συμβαίνει, τότε είναι το συμβάν ή το μη συμβάν του κόσμου, που λαμβάνει χώρα μέσα στον κόσμο, αλλά δεν καθορίζεται απ’ αυτόν. Ο κόσμος διαμελίζεται μέσα σε αυτό που συμβαίνει: είναι τυχαίος.