Χανς
Γιόνας
(1903‒1993)
Ο
Γνωστικισμός και η Αρχή της Ευθύνης
§1. Πριν από μερικές ημέρες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Διανόηση το βιβλίο του Στέφανου Ροζάνη με τίτλο: Ο Γνωστικισμός και η Σκιά του. Το πνευματικό φαινόμενο του Γνωστικισμού έχει μακρά ιστορία και πολύπλευρη ανάπτυξη. Το εγχείρημα, συνεπώς, του ορισμού του δεν είναι ένα εύκολο εγχείρημα, καθώς η ουσία του Γνωστικισμού απαιτεί μια ιδιαίτερη σύλληψη της ανθρώπινης ύπαρξης σε άρρηκτο συνδυασμό με το θείο. Η ορθολογική σκέψη αλλά και οποιαδήποτε κανονιστική διδασκαλία ή θεωρία δεν μπορεί να εισδύσει στα ενδότερα βάθη του Γνωστικισμού, γιατί η πεμπτουσία αυτού του πνευματικού φαινομένου συνάπτεται με τον “άγνωστο” εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου και ενδημεί στις εσωτερικές και εξωτερικές πλευρές της ανθρώπινης ύπαρξης ως “Γνώση”. Πρόκειται στην πράξη για μια άμεση, βιωματική, εσωτερική αποκάλυψη. Ο συγγραφέας αποσαφηνίζει, στις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου, ότι ο Γνωστικισμός συνιστά ένα πολυστρωματικό φαινόμενο, μια οντολογική ροή του πνεύματος, όπου συμπλέκονται ο εσωτερισμός, ο μυστικισμός και οι ετερόδοξες θρησκευτικές παραδόσεις, όπως η ιουδαϊκή Καμπάλα, καθιστώντας αδύνατη τη σύλληψή του μέσω της τυπικής εννοιολογικής οριοθέτησης. Υπ’ αυτό το πρίσμα απορρίπτει συλλήβδην την υποταγή του ανθρώπου σε εξωτερικά δόγματα και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για λύτρωσή του μέσα από την αφύπνιση του θείου σπινθήρα ‒σύμφωνα με τον Γιόνας‒ που φέρει μέσα του εγγενώς ο άνθρωπος.






