Fr. Nietzsche
1844-1900
Η σημασία της αιώνιας επιστροφής:
Ισχυρή ή μηδενιστική ύπαρξη;
1. Η αιώνια επιστροφή αποτελεί μια χωρίς αμφιβολία από τις πιο δύσβατες περιοχές του στοχαστικού κόσμου του Νίτσε. Όπως ο ίδιος ο φιλόσοφος την περιγράφει σχεδόν στα περισσότερα κείμενά του, είναι μια «διδασκαλία», δηλαδή ορίζεται ως το αντικείμενο μιας διδασκαλίας, εκείνης του Ζαρατούστρα. Ο Νίτσε την παρουσιάζει ως την υψηλότερη μορφή κατάφασης που μπορεί να συλληφθεί.
Πώς λειτουργεί η Ψευδαίσθηση στη ζωή μας;
§1. Η ψευδαίσθηση είναι μια αμφιλεγόμενη έννοια που χρησιμοποιείται για να δηλώσει την αντίθεση ανάμεσα στη φαινόμενη εικόνα και την πραγματικότητα, ανάμεσα στο λάθος/σφάλμα και την αλήθεια, ανάμεσα στην ιδεολογία και την επιστήμη. Το λάθος, η πλάνη, το σφάλμα, είναι μια εσφαλμένη κρίση που έχει ως βάση τις αισθήσεις, την οποία μπορεί ή δεν μπορεί να διορθώσει κανείς ανάλογα με τον προσανατολισμό του. Αν χάνεται μέσα στον κόσμο των αισθητηριακών εντυπώσεων και περνάει αυτό τον κόσμο ως τον μόνο αληθή μπορεί να διορθωθεί, μόλις αποκαλυφθούν τα σωστά δεδομένα, όπως, ας πούμε, διορθώνεται ένας λανθασμένος υπολογισμός. Η ψευδαίσθηση, κατ’ αυτή την έννοια, αντιμετωπίζεται λογικά, αλλά δεν εξαλείφεται βιωματικά/εμπειρικά. Αν επικρατούσε ολοκληρωτικά το δεύτερο, τότε η ζωή θα φάνταζε ότι έχει μετατοπιστεί σε μια μεταφυσική περιοχή, όπου υπάρχει ως μια αλάθητη γραμμική πορεία κάποιου θεϊκού όντος χωρίς καμιά πεπερασμένη νομιμοποίηση. Επειδή όμως ο άνθρωπος είναι μια περατή οντότητα που διαλέγεται με την απειρότητα, με αυτό δηλαδή που δεν είναι, η ψευδαίσθηση περιλαμβάνει κάτι περισσότερο από απλό σφάλμα ή από μια απλή εμφάνιση. Περιέχει την ιδέα ότι κάτι παράγεται (και με αυτή την έννοια, είναι πράγματι πραγματικό) χωρίς να είναι αληθινή πραγματικότητα. Η ψευδαίσθηση έτσι εξακολουθεί να υπάρχει βιωματικά, ακόμη και όταν ξέρουμε πως η αλήθεια είναι κάτι άλλο. Έχει, στο επίπεδο της τρέχουσας εμπειρίας, μια «δική» της πραγματικότητα.
ΠΏΣ
ΚΑΤΑΝΟΕΙΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ;
§1. Η ιδεολογία, ως λέξη και όρος, είναι μια πολυκύμαντη έννοια, που κατανοείται από τους θεωρητικούς, τόσο ως προς την ουσία της όσο και ως προς την ιστορική της διαδρομή, με τους πιο διαφορετικούς τρόπους. Για άλλους θεωρείται πλέον ιστορικά μη αναγκαία, για άλλους κρίνεται ως κατευθυνόμενος εγκλεισμός που πρέπει να ξεπεραστεί, για άλλους, υποτίθεται επιστήμονες, αποτελεί αντικείμενο περιφρόνησης και δεν αξίζει καμιά ιδιαίτερη μελέτη, για άλλους, κυρίως μαρξιστικού προσανατολισμού, ισχύει κάτι το αξεπέραστα αντιφατικό: από τη μια την καταγγέλλουν ως ψευδή συνείδηση και από την άλλη συγχρόνως την εφαρμόζουν ως ένα επίγειο θεϊκό δόγμα.