Κυριακή, 1 Απριλίου 2012

Γλώσσα και Πολιτική (2)



Η πολιτική αλλοτρίωση της γλώσσας

§1

Πώς ορίζεται η πολιτική αλλοτρίωση της γλώσσας; Ορίζεται ως αποξένωση, την οποία υφίσταται η γλώσσα, ως λέγειν και σκέψη, στο πεδίο της πολιτικής και με πρωτεργάτες τους πολιτικούς. Πρόκειται για αποξένωση από την ίδια της την ουσία και ως εκ τούτου για αλλοτρίωσή της, ήτοι για έκπτωσή της σε μια συνθηματική, προπαγανδιστική μηχανή εκμαυλισμού της λαϊκής συνείδησης· μια λεκτική μηχανή ή εργαλείο που είναι εντελώς ξένο, απολύτως αλλότριο προς το γλωσσικό Είναι του ανθρώπου, αλλά άκρως οικείο στην χαμηλή ποιότητα του πολιτικού προσωπικού και στην αντίστοιχη γλωσσική του πενία. Τούτο υποδηλώνει πως ο εκμαυλισμός, δηλ. η διαφθορά, της κοινωνικής και πολιτικής συνείδησης του λαού δεν είναι πρωτίστως ενδογενές στοιχείο της ατομικής ή κοινωνικής ύπαρξης και συμπεριφοράς του τελευταίου, αλλά φυσική απόρροια μιας απάνθρωπης, αμοραλιστικής πολιτικής πρακτικής που λερώνει τόσο πολύ και τόσο βαθιά τη γλώσσα, ώστε ο λελογισμένος άνθρωπος –ως ατομική ή συλλογική συμπεριφορά– να απεχθάνεται όλο το προπαγανδιστικό θέατρο της πολιτικής φαυλοκρατίας, αλλά συγχρόνως να καταβάλλεται και από μια αίσθηση ανημποριάς ή παραίτησης: να αντιτάξει στον βιασμό της γλώσσας από τους πολιτικούς ένα υπέρτερο διανοηματικά, δυναμικό, εμπνευσιακό σύνθεμα Λόγου με ανάλογη πολιτική διορατικότητα.

§2

 Γιατί η πολιτική αλλοτρίωση της γλώσσας, κοινώς η βάναυση κακοποίησή της από τους πολιτικούς, συνεπιφέρει και καταβαράθρωση του γενικού πολιτικού τοπίου; Επειδή η γλώσσα –αυτός ο οίκος του Είναι μας με τον πλούτο της πολυσημίας του– είναι ο αδιάψευστος μάρτυρας τού τι και τού πώς σκέπτεται το εκάστοτε πολιτικό προσωπικό, άρα και τού πώς σε κάθε περίπτωση ενεργεί· επί πλέον αυτή και μόνο αυτή είναι σε θέση να βυθομετρά την ικανότητα και καταλληλότητα αυτού του προσωπικού.  Όπως τονίζει με έμφαση ο Χοσέ Ορτέγα υ Γκασσέτ, ο άνθρωπος γεννιέται και ξαναγεννιέται μέσα από τον και στον μυστικό αγώνα της γλώσσας του για τη διάνοιξη της οδού που βγάζει στο φως. Ένας ευτελής επαγγελματίας της πολιτικής ποιον μυστικό αγώνα της γλώσσας μπορεί να γνωρίσει ή να διεξάγει και ποια αντίστοιχη ώθηση να πετύχει; Τίποτε απ’ αυτά. Το μόνο που «δύναται», λόγω ακριβώς της γνωσιο-οντο-λογικής του ευτέλειας, είναι να αλλοιώνει τη σημασία των λέξεων, να διαστρεβλώνει νοήματα και να παρουσιάζει, εντελώς ανεστραμμένα και συναφώς διεστραμμένα, την κόλαση για παράδεισο. Το χιτλερικό, ας πούμε, παράδειγμα σε επίπεδο αλλοτρίωσης της γλώσσας και δηλητηριώδους προπαγάνδας δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο μιας ιστορικής περιόδου και ενός κράτους, αλλά η υπόρρητη αρχή, εντός και δυνάμει της οποίας κινείται, μέσα στην ιστορία, κάθε κυβερνητική ή διακυβερνητική καθίδρυση της συνειδητής πολιτικής σύγχυσης και απάτης, ανεξάρτητα από το πολιτικό της προσωπείο (δημοκρατία, κοινοβουλευτισμός κ.λπ.). Ένα πολιτικό καθεστώς, που παράγει και αναπαράγει την αλλοτρίωση της γλώσσας ως σύγχρονο ιδεολογικό εξοπλισμό, έχει για ομιλούσα πηγή του την ως άνω αρχή.  Γι’ αυτό, παραφράζοντας γνωστό αρχαίο απόφθεγμα, «φοβού τους καθεστωτικούς και δώρα φέροντας».





4 σχόλια:

  1. Και από την ανάποδη όμως:

    "Προπαγάνδα για ν΄αλλάξεις τον κόσμο – τι παραλογισμός! Η προπαγάνδα μετατρέπει τη γλώσσα σε όργανο, σε μοχλό, σε μηχανή. Σταθεροποιεί την κατάσταση των ανθρώπων, στην οποία έχουν περιέλθει κάτω από την πίεση της κοινωνικής αδικίας, κινητοποιώντας τους. Βασίζεται στο ότι μπορεί κανείς να βασιστεί σ΄αυτούς. Βαθιά μέσα τους όλοι οι άνθρωποι ξέρουν πως το όργανο θα τους κάνει όργανα, όπως γίνεται στο εργοστάσιο. Η λύσσα που αισθάνονται όταν ακολουθούν την προπαγάνδα είναι η παμπάλαιη λύσσα εναντίον του ζυγού της σκλαβιάς, που ενισχύεται από μια προαίσθηση που τους λέει πως η διέξοδος που προσφέρει η προπαγάνδα είναι κίβδηλη. Η προπαγάνδα χειραγωγεί τους ανθρώπους. όταν φωνάζει για ελευθερία, έρχεται σε αντίφαση με τον ίδιο της τον εαυτό. Το ψέμα τής είναι απαραίτητο. Μια κοινότητα όπου ο αρχηγός και οι ακόλουθοί του έρχονται σε επαφή μέσω της προπαγάνδας είναι μια κοινότητα του ψέματος, ακόμη κι όταν τα περιεχόμενα της προπαγάνδας είναι καθεαυτά σωστά. Η προπαγάνδα είναι μισάνθρωπη. Υπονοεί ότι η αρχή κατά την οποία η πολιτική πρέπει να ξεπηδά από μια αμοιβαία κατανόηση δεν είναι παρά ένας facon de parlel*.

    Σε μια κοινωνία που συνετά βάζει όρια στην απειλή της υπεραφθονίας είναι άξιο υποψίας αυτό που συστήνει ο ένας στον άλλο. Η προειδοποίηση για την εμπορική διαφήμιση-δηλαδή ότι καμία επιχείρηση δεν χαρίζει τίποτε- ισχύει παντού και ιδίως για τις business και την πολιτική, που έχουν συγχωνευθεί σήμερα. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αυτοέπαινος τόσο κατώτερη είναι η ποιότητα. Η Φολκς Βάγκεν εξαρτάται από τη διαφήμιση πολύ διαφορετικά απ΄ότι η Ρόλς Ρόυς. Τα συμφέροντα της βιομηχανίας και των καταναλωτών δεν εναρμονίζονται ποτέ, ακόμη κι όταν η βιομηχανία έχει κάτι σοβαρό να προσφέρει. Ακόμη και η προπαγάνδα για την ελευθερία μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση, στο βαθμό που οφείλει να γεφυρώσει το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στη θεωρία και στα ιδιαίτερα συμφέροντα εκείνων στους οποίους απευθύνεται. Ο φασισμός αφαίρεσε με απάτη από τους ηγέτες των εργατών που δολοφονήθηκαν στη Γερμανία ακόμη και την αλήθεια της ίδιας τους της δράσης, επειδή υπονόμευσε την αλληλεγγύη επιλέγοντας τη μέθοδο των αντιποίνων. Αν οι διανοούμενη βασανίζονται μέχρι θανάτου στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, οι εργάτες που είναι έξω δεν χρειάζεται να περνούν χειρότερα. Ο φασισμός δεν ήταν ίδιος για τον Οσιέτσκυ και για το προλεταριάτο. Η προπαγάνδα τούς εξαπάτησε και τους δύο.

    Σίγουρα: ύποπτο δεν είναι όταν παρουσιάζεται η πραγματικότητα σαν κόλαση. ύποπτη είναι η τυποποιημένη και επαναλαμβανόμενη παρακίνηση για δραπέτευση απ΄αυτήν. Αν τούτη η φράση μπορεί να απευθυνθεί σε κάποιον σήμερα, αυτός δεν είναι οι λεγόμενες μάζες, ούτε το ανίσχυρο άτομο, αλλά ένας φανταστικός μάρτυρας, στον οποίο αφήνουμε το μήνυμά μας για να μη χαθεί μαζί μας."

    (από τις "Σημειώσεις" της Διαλεκτικής του Διαφωτισμού)

    Την καλησπέρα μου κ.Τζωρτζόπουλε

    Χάρης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Θαρρώ πως η προπαγάνδα δεν είναι φορέας ή παραγωγός ιδεών για αλλαγή του κόσμου παρά πλύση εγκεφάλου για τη μη-αλλαγή του κόσμου: για την παγίωση του ήδη υφιστάμενου σαθρού διαφθορείου μέσα από την διάδοση και επιβολή πάνω στις μάζες της ασκεψίας, του κρετινισμού… Περίπου, με το ίδιο πνεύμα μιλάει και το κείμενο που παραθέτεις, ακολουθώντας τις διόδους της ανα-λυτικής αποδόμησης της θεωρίας και της πρακτικής της προπαγάνδας σε μια συγκεκριμένη ιστορική εποχή.

    Σημασία έχει η ενδημία του λόγου και όχι η αποδημία του.

    Με τις ευχές μου για το καλύτερο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Κ.Τζωρτζόπουλε,θα ήθελα να σας ρωτήσω κάτι σχετικά με μια εγελιανή φράση.Έχετε κάποιο email ή να βάλω σε σχόλιο το δικό μου?

    Ευχαριστώ

    Χάρης

    ΑπάντησηΔιαγραφή