Σάββατο, 17 Νοεμβρίου 2018

Πλάτων: πώς παράγεται ο φαύλος πολιτικός;





Πλάτων
427-347 π.Χ.


Αληθινός φιλόσοφος και φαύλος πολιτικός


§1

     Ι. Είναι κοινός τόπος πως η φιλοσοφική έγνοια της πολιτικής σκέψης του Πλάτωνα δεν παύει να περιστρέφεται γύρω από τον αληθινό φιλόσοφο, τον οποίο διαχωρίζει ρητά από τους κίβδηλους περιφερόμενους «φιλοσόφους» –ίδιους και όμοιους με κάποιους πλανόδιους αμπελοφιλοσόφους κομματικών, διακομματικών, συντεχνιακών παρασυναγωγών του σήμερα– και συναφώς από τον φαύλο πολιτικό. Γιατί ο Πλάτων προβαίνει σε έναν τέτοιο διαχωρισμό και δεν στρέφεται προς τον έντιμο πολιτικό ως αντιστάθμισμα στον φαύλο πολιτικό; Επειδή ουδείς επαγγελματίας πολιτικός, είτε του ολιγαρχικού είτε του δημοκρατικού είτε οποιασδήποτε άλλης ιδεολογικής περιχαράκωσης, είναι έντιμος από γνωσιο-οντο-λογική σκοπιά: α) σε επίπεδο γνώσης είναι, εν ολίγοις, αμόρφωτος άνθρωπος, μιμητής των χείριστων ιδεολογιών και εντολοδόχος εκτελεστής-εφαρμοστής αυτών των τελευταίων· β) σε επίπεδο της οντικής του ύπαρξης και ως φυσικό επακόλουθο της προαναφερθείσας αμορφωσιάς του είναι άβουλο ον, υπηρετικό υποχείριο ξένων συμφερόντων, ασυγκράτητα εξουσιομανής και ως εκ τούτου εύκολος μεταπράτης των πάτριων συμφερόντων και εδαφών για λογαριασμό αλλότριων δυνάμεων. γ) σε επίπεδο ορθοφροσύνης και σκεπτόμενης σύνεσης ενσαρκώνει το πιο παράλογο, το αδιανόητα βάρβαρο και ακόλαστο ανδρείκελο, που εντός της πατρίδας του επιδίδεται σε θεατρινίστικους και πάντα ύποπτους λεονταρισμούς, ενώ εκτός της πατρίδας συμπεριφέρεται ως ο πιο αδίστακτος Εθνικός μειοδότης. Όλη η πλατωνική Πολιτεία βρίθει από τέτοια δείγματα ή παραδείγματα αλλά και η ιστορία της Ελλάδας, ας πούμε, από την αρχή μέχρι και σήμερα.

Παρασκευή, 9 Νοεμβρίου 2018

Ο Αριστοτέλης, ο Hegel και η διαλεκτική



Χέγκελ:
Η διαλεκτική στον Αριστοτέλη και η επίκαιρη σημασία της

     §1. Ο κορυφαίος διαλεκτικός φιλόσοφος της νεωτερικής εποχής, ο Χέγκελ, αποτιμώντας την ιστορική δυναμική του φιλοσοφικού στοχασμού του Αριστοτέλη, αποφαίνεται ως εξής: ο Αριστοτέλης ανήκει στα πιο βαθυστόχαστα μυαλά της ανθρωπότητας και απέναντί του καμιά εποχή δεν έχει να αντιτάξει παρόμοιο ανάστημα. Αυτός και ο Πλάτων δικαίως αναγνωρίζονται ως δάσκαλοι του ανθρώπινου γένους[1]. Ο Αριστοτέλης συνέχισε και προήγαγε περαιτέρω ό,τι άρχισε ο Πλάτων, τόσο στο βάθος των ιδεών, δηλαδή κατά την ποιότητα, όσο και στην εξάπλωσή τους, δηλαδή κατά την ποσότητα. Την ίδια στιγμή που απλωνόταν στην έρευνα των πιο διαφορετικών πτυχών του επιστητού, ολοκλήρωνε αυτή την αναλυτική έρευνα στην ολότητα, στον ενιαίο χαρακτήρα της έννοιας:

Παρασκευή, 2 Νοεμβρίου 2018

M. Heidegger: Τι είναι κομμουνισμός;





Martin Heidegger
1889-1976


Η μεταφυσική του κομμουνισμού


§1

      Ι. Θα συζητήσουμε για τον κομμουνισμό. Γιατί; Επειδή η ελληνική πολιτεία είναι άκρως ημαρτημένη και ψήνεται στον πυρετό, για να μιλήσουμε με το πνεύμα, ήτοι τη γλώσσα του Πλάτωνος. Μια τέτοια πολιτεία συμβαίνει να κατρακυλά στον βούρκο της ακολασίας, και μάλιστα στο όνομα της δημοκρατίας, του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού. Είναι η πιο καθυστερημένη χώρα στην Ευρώπη, αν όχι και παγκοσμίως, σε επίπεδο πολιτικής, οικονομικής, πολιτισμικής και πνευματικής ανάπτυξης· και τούτο συγκριτικά με το μέσο επίπεδο του συνόλου των Ευρωπαϊκών χωρών. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή τα κοπάδια των επαγγελματιών πολιτικών και οι ιδεολογικοί τους κράχτες αμπελοφιλόσοφοι, οργανικοί «διανοούμενοι» παντός καιρού και παντός τόπου, διορισμένοι/δοτοί προφεσόροι στα μορφωτικά ιδρύματα και κάθε παρόμοιας τάξης ανίκανα και διεφθαρμένα όντα στερούνται το αναγκαίο ατομικό και κατ’ επέκταση πολιτικό ήθος, την απαραίτητη παιδεία, με αποτέλεσμα να μετατρέπονται εύκολα σε συνωμότες και εξωμότες. Όπως πολύ παραστατικά μας λέει ο Πλάτων, οι κυβερνήτες είναι σαν τους τσοπάνηδες και τους γελαδάρηδες: όπως αυτοί-εδώ θρέφουν και φροντίζουν τα κοπάδια τους για το δικό τους συμφέρον και όχι για τα πρόβατα ή τα βόδια των κοπαδιών, έτσι και οι κυβερνήτες δεν έχουν άλλο στο μυαλό τους πέρα από το δικό τους συμφέρον[1].  

Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2018

Ζήνων ο Ελεάτης-Hegel: Διαλεκτική




Ζήνων ο Ελεάτης
περ. 490-445 π.Χ.


§ 1. Εισαγωγικές επισημάνσεις

     Ι. Ποιος ήταν ο Ζήνων από την Ελέα; Ήταν ο κατ’ εξοχήν ταλαντούχος μαθητής του Παρμενίδη, του πρώτου στοχαστή της Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας που διατύπωσε τη θεωρία του Είναι και άνοιξε τον δρόμο στην οντολογική κατανόηση του συμπαντικού κόσμου. Η μεταξύ τους φιλοσοφική προσέγγιση ήταν τόσο στενή, ώστε να μοιάζει πως υπήρξε πράξη υιοθεσίας ανάμεσά τους[1], όπως λέει εμφατικά ο Burnet, μεθ-ερμηνεύοντας τη φράση του Σοφιστή του Πλάτωνα: «τον του πατρός Παρμενίδου λόγον». Με τα επιχειρήματά του ο Ζήνων επιχείρησε να στηρίξει την οντολογία του Παρμενίδη. Τα επιχειρήματα αυτά αποτελούν ένα είδος έμμεσων αποδείξεων.

Κυριακή, 14 Οκτωβρίου 2018

E. Levinas: Από το Εγώ στο πρόσωπο ή από το Ίδιο στο Άλλο





Emmanuel Levinas
1906-1995


Η ετερότητα του άλλου ανθρώπου

§1

Ο Λεβινάς, με καταγωγή από τη Λιθουανία και με την πολιτογράφησή του ως Γάλλου πολίτη το 1930/1, ανήκει στη χορεία εκείνων των φιλοσόφων, που έχουν για φιλοσοφικό τόπο τη Γαλλία και έχουν αναπτύξει τη σκέψη τους υπό την επίδραση των θυελλωδών ρευμάτων της φιλοσοφίας εκείνης της πολυτάραχης περιόδου του μεσοπολέμου και μετέπειτα. Κυρίαρχο γνώρισμα της γαλλικής φιλοσοφίας, κατά την περίοδο  συγκρότησης της λεβινασικής σκέψης, είναι, μεταξύ άλλων, και το ενδιαφέρον της για μια ορθολογιστικά προσανατολισμένη Φαινομενολογία. Ο Λεβινάς, μαθητής ο ίδιος του Χούσερλ και του Χάιντεγκερ, με τα πρώτα του ακόμη κείμενα συνέβαλε ουσιωδώς στη γνωριμία του γαλλικού κοινού με τη Φαινομενολογία του Χούσερλ. Ήταν η ίδια περίπου περίοδος, που ανανεώθηκε το ενδιαφέρον των Γάλλων και για τη φιλοσοφία του Χέγκελ, ιδιαίτερα για τη Φαινομενολογία του πνεύματος. Έναν πρώτο αποφασιστικό ρόλο, σ’ αυτή τη διάδοση της εγελιανής Φαινομενολογίας, έπαιξε ο Κοζέβ (Kojève) με τις γνωστές διαλέξεις του (1933-1939). Παράλληλα, πρέπει να αναφέρεται, ξανά και ξανά, η ανεκτίμητη συμβολή του Jean Hyppolite (1907-1968) για τη διάδοση της εγελιανής φιλοσοφίας και δη της Φαινομενολογίας του πνεύματος, με την άριστη μετάφραση του εν λόγω έργου στα γαλλικά και τον μνημειώδη, αναντικατάστατο έως σήμερα σχολιασμό του. Υπό τους ήχους και τους απόηχους όλων αυτών ‒αλλά και άλλων εξίσου σημαντικών‒ πνευματικών/φιλοσοφικών κινημάτων ο Λεβινάς παράγει ένα σπουδαίο ποιοτικά έργο, αν και ποσοτικά περιορισμένο,   με κυρίαρχο στοιχείο την ηθική και τη μεταφυσική.

Παρασκευή, 5 Οκτωβρίου 2018

Αριστοτέλης: πώς να σκεπτόμαστε την ἐντελέχεια;





Αριστοτέλης
384-322 π.Χ


Τι είναι η ντελέχεια;

§1

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

     Ι. Θα μιλήσουμε για την εντελέχεια στον Αριστοτέλη, μια από τις πιο δύσκολες αλλά και ουσιαστικές έννοιες για την κατανόηση της αριστοτελικής φιλοσοφίας. Η εν λόγω έννοια συμπλέκεται πραγματικά με το σύνολο σχεδόν της αριστοτελικής φιλοσοφίας και αποτελεί έναν όρο με πολύτροπες σημάνσεις και υποσημάνσεις. Κάθε επομένως προσέγγισή της απαιτεί από τον έναν ή τον άλλο μελετητή της αριστοτελικής φιλοσοφίας  μια ιερή προσήλωση στο γνήσια φιλοσοφικό πνεύμα της και όχι απλώς στον ρόλο της ως τεχνικού όρου· μια τέτοια δηλ. προσήλωση  στη βαθύτερη κατανόηση των εσωτερικών της σχέσεων εντός των αριστοτελικών κειμένων, ώστε μια στοιχειωδώς ευπρόσωπη ερμηνεία να μην είναι κάτι σαν επιπόλαια και επιφανειακή γνώμη ή άποψη, άκρως εγκληματική για την ουσία της φιλοσοφίας και κατ’ επέκταση για το νόημα της ζωής· απεναντίας να εισδύει στο λεχθέν, να αναστοχάζεται και να μεταστοχάζεται  δημιουργικά επί του ήδη υπαρκτού σκέπτεσθαι, με απώτερο επίτευγμα την ανάδειξη των πιο ευαγγελισμένων πτυχών του ανθρώπινου Dasein, της ανθρώπινης ύπαρξης.
  

Τετάρτη, 26 Σεπτεμβρίου 2018

Πλάτων Φαίδρος- Ερωτικός-διαλεκτικός Λόγος




Πλάτων
427347 π.Χ.

Έρως και διαλεκτικός Λόγος

§1

Μόλις έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Διανόηση ένα νέο βιβλίο μας με τίτλο:
Πλάτων
Φαίδρος


Έρως και Ερμηνευτική Διαλεκτική
με
Αναγνώσεις  Hegel Heidegger


Εισαγωγή – μετάφραση σχόλια
Δημήτρης Τζωρτζόπουλος




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγή του Μεταφραστή .................................................................... 9
Αρχαίο κείμενο - Μετάφραση ................................................................ 55
Σχολιασμός .............................................................................................. 273
Βιβλιογραφία ............................................................................................ 491