Τρίτη 5 Ιουλίου 2022

Πώς φιλοσοφείται η αλλοτρίωση;

 



ΤΙ  ΕΙΝΑΙ  ΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ;

 

1. Ο όρος αλλοτρίωση (αποξένωση) είναι ένας από τους πολυχρησιμοποιημένους όρους-έννοιες τόσο στην περιοχή της άμεσης, καθημερινής ζωής όσο και σε εκείνη της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Απαντά με πολλές και διαφορετικές σημασίες σε όλες αυτές τις περιοχές. Οι περισσότερες απ’ αυτές τις σημασίες μπορούν να θεωρηθούν ως τροποποιήσεις μιας ευρείας σημασίας που προκύπτει από την ετυμολογία και τη μορφολογία της λέξης: αλλότριος, ξένος.

Σάββατο 2 Ιουλίου 2022

Πλάτων: η ιδεατή πολιτεία και η ρεαλιστική της πραγμάτωση


 

Πλάτων

427347 π.Χ.

 

Πολιτεία

 

Πολιτική πραγματικότητα και ουτοπία

 

§1

 

Η διαλεκτική φιλοσοφία του Πλάτωνος προσκαλεί τον αναγνώστη, τον άνθρωπο εν γένει, να περάσει φιλόξενα το κατώφλι της χαρακτηριστικής της ζωντάνιας και να μυηθεί στην πρωτότυπη κατεύθυνση της σκέψης που η ίδια εγκαινιάζει, ώστε να μπορέσει να δει με νέα ματιά την καθημερινότητα, τη γνώση του εαυτού του και ολόκληρη την ιδιωτική και δημόσια ζωή του. Στην ιδιωτική ζωή ανήκει η ενική ατομικότητα του ανθρώπου, ενώ στη δημόσια η κοινοτική του ύπαρξη, η καθολική του ατομικότητα όπως την εννοεί ο κορυφαίος Έλληνας φιλόσοφος να εκτυλίσσεται με λόγο και έργο στη σφαίρα της πολιτικής κοινότητας. Το ανθρώπινο άτομο, κατά ταύτα, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει έξω απ’ αυτή την κοινότητα ή στο πλαίσιο ηθικών κηρυγμάτων, εισαγομένων έξωθεν στην ψυχή του, παρά μόνο με την αξιοποίηση της φιλοσοφικής ικανότητας και σκέψης, που φέρει δυνάμει μέσα του.

Δευτέρα 27 Ιουνίου 2022

Hegel: από την α-φιλοσοφία στη φιλοσοφία


 

Χέγκελ

(1770-1831)

 

«Το οικείο εν γένει, επειδή ακριβώς είναι οικείο, δεν είναι εγνωσμένο»

 

1. Στον Πρόλογο της Φαινομενολογίας του πνεύματος ο Χέγκελ διακρίνει σχετικά την ουσία της γνώσης, τη φιλοσοφική δηλαδή γνώση, από την κατ’ επίφαση ουσία της, από τη μη-φιλοσοφική γνώση. Στην πρώτη περίπτωση πρόκειται για μια διαλεκτική κίνηση της γνώσης, που καλούμαστε να παρακολουθήσουμε, προκειμένου να φτάσουμε στην αλήθεια της τελευταίας. Στη δεύτερη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με μια φαινομενικότητα γνώσης, που δεν οδηγεί σε καμιά γνωσιακή αλήθεια παρά μόνο στην άβυσσο. Γράφει σχετικά ο κορυφαίος διαλεκτικός φιλόσοφος:

Τετάρτη 22 Ιουνίου 2022

Agamben: Γυμνή ζωή και βιοπολιτική κυριαρχία


 

Giorgio Agamben

(1942– )

  

Ζωή, Βίος και κυριαρχία:

Τι είναι η γυμνή ζωή;

 

                «Το θάρρος στο κόμμα. Τα φτωχά πρόβατα

λένε στον φύρερ/οδηγό τους: “μόνο να πηγαίνεις

πάντα μπρος και σε μας δεν θα λείψει ποτέ το θάρρος

να σε ακολουθούμε”. Ο φτωχός όμως φύρερ/οδηγός

σκέφτεται μέσα του: μόνο να με ακολουθείτε πάντα και

σε μένα δεν θα λείψει ποτέ το θάρρος να σας οδηγώ».

                                                                                                (Νίτσε)

 

§1: Ο σύγχρονος Ιταλός φιλόσοφος GAgamben σε όλο του σχεδόν το πολυδιάστατο έργο αναπτύσσει μοναδικά βαθυστόχαστους προβληματισμούς γύρω από την έννοια της ζωής. Επιχειρεί να την κατανοήσει όχι απλώς ως μια βιολογική έννοια, αλλά ως μια κατ’ εξοχήν πολιτική.

Κυριακή 19 Ιουνίου 2022

J. Derrida: Τι είναι η αποδόμηση;


 

Jacques Derrida

(Ζακ Ντεριντά: 1930-2004)

 

Πώς μπορούμε να σκεφτόμαστε την αποδόμηση;

 

§1

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

 

Ο Γάλλος φιλόσοφος Jacques Derrida, γεννημένος στην Αλγερία το 1930, ανήκει στους πλέον γνωστούς μετα-νεοτερικούς διανοητές της Γαλλίας: έγινε ένας από τους πιο διάσημους και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενους και δύσκολους στην παρακολούθηση στοχαστές του τελευταίου μέρους του 20ού αιώνα. Σπούδασε φιλοσοφία στο Παρίσι, όπου έζησε από μέσα τη μεγάλη φιλοσοφική άνθηση που άλλαξε τη γαλλική σκέψη στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Νέος και χαρισματικός, σύντομα απέκτησε οπαδούς, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου δίδαξε στο Πανεπιστήμιο John Hopkins, στο Yale και στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. Το έργο του είναι ποσοτικά ευρύ και ποιοτικά πολύ σημαντικό,  ειδικά εντός της απόλυτης κυριαρχίας του μεταμοντερνισμού ή της μετανεοτερικότητας. Η σκέψη του, ωστόσο, τον έκανε να έχει τόσο εχθρούς όσο και υποστηρικτές και εξακολουθεί να θεωρείται εξαιρετικά αμφιλεγόμενη.

Σάββατο 11 Ιουνίου 2022

Πλάτων-Heidegger: Τι είναι αθεϊσμός;

 

ΠΛΑΤΩΝ ΧΑΪΝΤΕΓΚΕΡ

 

Φιλοσοφία και Αθεϊσμός

 

§1

Προκαταρκτικά

 

Κυριολεκτικά, ο όρος άθεος σημαίνει χωρίς θεό. Για να κατανοήσουμε τις διάφορες χρήσεις του στην πορεία της ιστορίας, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν υπάρχει κανένα ρήμα, που να αποδίδει ακριβώς, άμεσα και μονολεκτικά αυτό τον αρνητικό όρο. Ανάλογα με τα συμφραζόμενα, μπορεί να υπονοηθούν πολλά. Κάποιος μπαίνει στον πειρασμό να χρησιμοποιήσει το ρήμα πιστεύω: άθεος είναι αυτός που δεν πιστεύει στην ύπαρξη θεού ή θεών, αλλά μιλάει επίσης για αθεϊστική θεωρία ή διδασκαλία, που υποδηλώνει το ρήμα αρνούμαι: μια θεωρία είναι αθεϊστική, όταν αρνείται την ύπαρξη του θεού. Άλλες φορές, άθεος είναι αυτός που αρνείται να σεβαστεί τους θεούς και να εκφράσει την αφοσίωσή του σ’ αυτούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, θα χρειαστεί να υπονοούμε ένα παθητικό ρήμα, ο άθεος είναι τότε ένα ον εγκαταλελειμμένο από τον θεό, ένα καταραμένο άτομο ή ακόμη και αντίπαλος της θρησκείας, ένας αντιθεϊστής. Το επίθετο άθεος, σε κάθε περίπτωση, μπορεί να ισχύει για καθετί που στερείται θεού, αποκλείεται από το ίδιο εκείνο το στοιχείο, που ιδρύει τη θρησκευτική κοινότητα. Από το ανάλογο πλαίσιο εξαρτάται αν η αρνητική προφορά έχει μια διανοητική έννοια της δυσπιστίας ή μια κοινωνική έννοια του αποκλεισμού.

Παρασκευή 3 Ιουνίου 2022

Heidegger: Τι είναι αλήθεια;



 

Martin Heidegger

1889-1976


Αλήθεια: διαλεκτική συγκάλυψης και αποκάλυψης

 

§1

 Ο Χάιντεγκερ συζητά την αλήθεια λαμβάνοντας ως αφετηρία την αρχαία ελληνική λέξη: λήθεια. Σε τούτη τη λέξη/έννοια εκφράζεται, για πρώτη φορά στην ιστορία του δυτικού στοχασμού η αρχέγονη ουσία της αλήθειας, η οποία βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με τον παραδοσιακό προσδιορισμό της αλήθειας ως συμφωνίας του πράγματος και της νόησης: