Κυριακή, 11 Δεκεμβρίου 2016

Hegel: Τι είναι το όριο;






Γκ. Χέγκελ
1770-1831


Το όριο και οι εφαρμογές του στο κράτος


§1. Το όριο (die Grenze): είναι μια κεντρική λέξη-έννοια, που παίζει ενεργό ρόλο στη σωστή κατεύθυνση της ανθρώπινης σκέψης. Το όριο είναι αυτό που περιορίζει κάτι, τουτέστι το καθορίζει με βάση ένα σύνολο γνωρισμάτων, ποιοτήτων, συναφειών, συσχετισμών κ.λπ. 
Χρησιμοποιείται κυριολεκτικά και μεταφορικά: π.χ. τα όρια του δωματίου ή τα όρια της υπομονής. Έχει παρουσία σε όλες τις σφαίρες της ανθρώπινης δραστηριότητας. Στη σφαίρα της ποίησης π.χ. λέει ο Ελύτης για το Σολωμό πως καθόρισε τα όρια της ποίησης της εποχής του. Το ίδιο λέει και για τον Γ. Σεφέρη. Ο Χέγκελ χρησιμοποιεί αυτό τον όρο στην επιστήμη της Λογικής[1] ως Λογική έννοια ή κατηγορία και τη διακρίνει ορισμένως από τον όρο-έννοια: φραγμός (Schranke). Στην καθημερινή γλώσσα δεν διαφοροποιούνται συνήθως όριο και φραγμός. Στον Χέγκελ, το όριο προσδιορίζει μια περατή/πεπερασμένη οντότητα, ένα ορισμένο Κάτι[2]. Την/το προσδιορίζει ποσοτικά και ποιοτικά. Άρα μιλάμε για ποσοτικό και ποιοτικό όριο.

§2. Πρόκειται για τον ποιοτικό όσο και ποσοτικό προσδιορισμό κάθε περατού Κάτι, πέρα από τον οποίο το τελευταίο γίνεται κάτι άλλο. Π.χ. η Ελλαδική χώρα έχει μια ορισμένη έκταση, ένα ορισμένο ποσοτικό όριο, που υπό τη μορφή των συνόρων την καθιστά ένα κράτος με συγκεκριμένη γεωγραφική οριοθέτηση και διαφορετικό από ένα άλλο κράτος. Συγχρόνως έχει εκείνο το ποιοτικό όριο, που την κάνει να είναι πατρίδα των Ελλήνων και όχι προτεκτοράτο ξένων δυνάμεων, ελέω του υπηρετικού τους προσωπικού της καθεστωτικής «αριστεράς». Το Ελληνικό κράτος υπάρχει και μπορεί να υπάρχει μόνο ως διαλεκτική ποσοτικού και ποιοτικού ορίου.

§3. Όταν επομένως η παρούσα νεοφασιστική συμμορία των αγράμματων καθεστωτικών επιχειρεί με τη μάσκα του «δημοκράτη» ή του «σοσιαλιστή» να καταργήσει τα σύνορα του ελληνικού κράτους, καταργεί στην πράξη την ίδια την υπαρκτική οντότητα του Ελληνικού κράτους και αποσυνθέτει κάθε ζωντανό και δημιουργικό όριο και γι’ αυτό αναγκαίο. Σύμφωνα με τον Χέγκελ, κάθε τύπος ορίου είναι μια άρνηση. Π.χ. το προαναφερθέν ποσοτικό όριο του Ελληνικού κράτους είναι τέτοιο, γιατί εκτείνεται ως τα σύνορα και όχι πέραν των συνόρων. Είναι η άρνηση του ευρισκόμενου πέραν των συνόρων. Όποια δηλαδή κρατική υπόσταση υπάρχει πέραν των ελληνικών συνόρων είναι εκείνο το Κάτι, που υφίσταται άρνηση (διαλεκτικώς νοούμενη) από το Κάτι που λέγεται οριοθετημένο ελληνικό κράτος. Κατά την ίδια Λογική διαδικασία και το ποιοτικό όριο είναι μια άρνηση ενός άλλου ποιοτικού ορίου.

§4. Το ποσοτικό όριο είναι εξωτερικό και αδιάφορο, με την έννοια ότι ως υπαρκτό γεωγραφικό όριο, στο παράδειγμά μας, δεν επιδρά ή δεν επηρεάζει την ουσία και πεμπτουσία της μιας ή της άλλης πόλεως στην ελληνική επικράτεια. Το ποιοτικό όμως όριο, μας λέει ο Χέγκελ, συνάπτεται εσωτερικά με την κρατική οντότητα, που λέγεται π.χ. ελληνικό έθνος, πατρίδα, κράτος, και την επηρεάζει καθοριστικά. Το ποιοτικό όριο του προσδίδει έναν συγκεκριμένο χαρακτήρα, μια καθορισμένη σύσταση (Beschaffenheit), ανάμεσα στις τόσες άλλες διαφορετικές. Όταν, ας πούμε, συρρέουν ανεξέλεγκτα στη χώρα στίφη τυχάρπαστων ανθρώπων, τότε αλλοιώνεται το ποιοτικό όριο του ελληνικού κράτους και το επηρεάζει σε βαθμό διάλυσής του.

§5. Το ποσοτικό όριο, στη συνάφεια τούτη, έρχεται να μας θυμίζει πως θέτει έναν περιορισμό, π.χ. το Ελληνικό κράτος ως υπαρκτή οντότητα με τη δική της σύσταση, πέραν της οποίας υπάρχει μια άλλη οντότητα με διαφορετική σύσταση. Τούτο σημαίνει ότι η εν λόγω ποσοτική οριοθέτηση παραπέμπει στην ύπαρξη πολλών διαφορετικών οντοτήτων· π.χ. πέραν των ορίων της Ελλάδας υπάρχουν άλλα κράτη με διαφορετική σύσταση. Ωστόσο δυνάμει της διαλεκτικής ποιοτικού και ποσοτικού ορίου υπάρχει και μπορεί να υπάρχει συνεργασία ή εχθρότητα αναλόγως ανάμεσα σε αυτά τα κράτη.

§6. Πρόκειται για μια διάδραση, ήτοι αλληλεπίδραση, θετική ή αρνητική ανάμεσά τους, με βάση την ως άνω διαλεκτική. Οποιαδήποτε νόθευση αυτής της διαλεκτικής κίνησης ή παρανόηση της εν λόγω κίνησης αποδυναμώνει το ποιοτικό στοιχείο και προκαλεί την εχθρότητα μεταξύ τους. Η αποδυνάμωση του ποιοτικού ορίου σχετίζεται με την αλλοίωση όλων των ποιοτικών στοιχείων του κράτους: π.χ. την ποιότητα των πολιτικών, της δημοκρατίας, των οικονομικών μεγεθών, της παιδείας, της στρατιωτικής ετοιμότητας και ό,τι άλλο συνέχει την ευδοκίμηση μιας πολιτείας. Οι εγχώριοι αφισοκολλητές της πολιτικής εξουσίας δείχνουν, λόγω αφάνταστης απαιδευσίας και απεριόριστης ανηθικότητας-αντιαισθητικότητας, λόγω του ότι δηλαδή δεν έχουν καμιά σχέση με το υπό συζήτηση ποιοτικό όριο, να μην καταλαβαίνουν τίποτε απ’ αυτά και να οδηγούν τη χώρα στον όλεθρο.





[1] Η διδασκαλία περί του Είναι, μτφρ. Δημ. Τζωρτζόπουλος. Εκδ. Νόηση Αθήνα 2013, σσ. 223 κ.εξ.
[2] Ό.π., σ. 232.

7 σχόλια:

  1. Υπάρχει ολόκληρη επεξεργασία της άκριτης και αντιδιαλεκτικής υπέρβασης των ορίων, άρα και των εθνικών ή εθνοκρατικών ορίων από την "νέα αριστερή" διανόηση κυρίως εκ Παρισίων, με πρώτο και καλύτερο τον Στάρ και μεγαλοπαράγοντα των αριστερών σαλονιών κύριο κύριο Μπαντιού, ο οποίος αφού στα νιάτα του υπερασπίστηκε βλακωδώς ακόμα και τους ερυθρούς χμέρ (μια γενοκτονία με εκατομύρια θύματα "ταξικούς εχθρούς") αποφάσισε δια της ψευδοφιλοσοφίας του να μας ανακοινώσει ότι ο στοχασμός περί των ορίων είναι "θανατερός". Δεν έχω την όρεξη να βρώ την ακριβή διατύπωση αλλά κάπως έτσι το είπε επί της ουσίας, και με αυτά τα "μυαλά" η "νέα αριστερά" προλειαίνει το έδαφος για την επέλαση της άκρας δεξιάς και την εκδίκηση δια αυτής των μαζών που χωρίς καν τα όρια του τους διευθετούσαν την ζωή εντός κάποιου λογικού ή στοιχειωδώς λογικού μέτρου είναι έτοιμες να πέσουν στην αγκαλιά των ακρδοδεξιών δημαγωγών, σε πλήρη "διαλεκτική" με την προηγούμενη εναγκάλισή τους με τους δημαγωγούς απάτριδες ψεύτες αληταριό λουμπεναριό "νέους αριστερούς" τύπου Μπαντιού και άλλοι..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Έχω την αίσθηση ότι οι έννοιες κράτος και ελληνισμός είναι εκ διαμέτρου αντίθετες. Είναι έννοιες θεωρώ που ανήκουν σε διαφορετικά παραδείγματα, ασύμβατα μεταξύ τους.Αν κάνω λάθος παρακαλώ διορθώστε με.

    Σας ευχαριστώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Δημ. Τζωρτζόπουλος12 Δεκεμβρίου 2016 - 1:05 μ.μ.

    1. Για σχόλιο Eriugena: Αγαπητέ Eriugena, ο Μπαντιού έχει αντιγράψει τους φιλοσόφους, μεταξύ αυτών και τον Χάιντεγκερ. Η σκέψη του δεν υπερβαίνει αυτή του δοκιμιογράφου. Ως δοκιμιογράφος λοιπόν δεν μου λέει και πολλά πράγματα, πέρα από εξουσιαστικές αχυροφαγίες. Εξάλλου και ο ίδιος ως ον, όπως και όλα τα ανθρώπινα όντα, είναι ένα όριο: είναι αυτός και όχι άλλος ποιοτικά.

    2. Για ανώνυμο: αγαπητέ Ανώνυμε, η σημερινή έννοια του Έθνους - κράτους νοείται με την έννοια της αρχαίας πολιτείας (βλ. Χέγκελ, Φιλοσοφία του Δικαίου) και όχι με εκείνη του κατασταλτικού και σκοταδιστικού μηχανισμού, όπως το θέλουν οι σημερινοί τσαρλατάνοι της εξουσίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Να τολμήσω τότε να ρωτήσω όταν ο Νίτσε μιλούσε για το κράτος ποια έννοια είχε κατά νου;

      Σας ευχαριστώ.

      Διαγραφή
  4. Δημ. Τζωρτζόπουλος14 Δεκεμβρίου 2016 - 12:57 μ.μ.

    Λεβιάθαν - τέρας: Βλ. σχετική ανάρτηση για το κράτος στο Νίτσε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Άραγε ενυπάρχουν ποιοτικά όρια "διακρατικά" που να υπερβαίνουν αυτόν το γεωγραφικό προσδιορισμό της Ελλάδας; Επίσης διευκρινίστε ποιοι ακριβώς είναι οι τυχάρπαστοι που συρρέουν στη χώρα μας και την αλλοιώνουν ποιοτικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Δημ. Τζωρτζόπουλος25 Δεκεμβρίου 2016 - 1:15 μ.μ.

    1. διακρατικά με την έννοια της συνεργασίας μεταξύ αυτόνομων και ελεύθερων εθνών-κρατών και όχι υπέρβασης του γεωγραφικού προσδιορισμού του ενός ή του άλλου κράτους σε βάρος ενός τρίτου.
    2. τυχάρπαστοι: όλοι οι λαθραίοι, συμπεριλαμβανομένων και των τυχοδιωκτών ορισμένων δήθεν "αλληλέγγυων" ομάδων, που συρρέουν από άλλες χώρες και θησαυρίζουν σε βάρος όλων των δεινοπαθούντων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή