Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026

Hegel: πώς φιλοσοφείται η ιστορία;


 

Γκέοργκ  Χέγκελ

1770–1830

                                     Ο Λόγος στην Ιστορία

§1. Θα ασχοληθούμε με την εγελιανή φιλοσοφία της ιστορίας, μια ιδιαίτερα απαιτητική περιοχή της σκέψης του  Hegel, κυρίως λόγω της διπλής πηγαίας πρόσβασής μας σ’ αυτήν: τις Παραδόσεις για τη Φιλοσοφία της Ιστορίας (Vorlesungen über die Philosophie der Geschichte)[1] και τον Λόγο στην Ιστορία  (Die Vernunft in der Geschichte)[2]. Το πρώτο (βλ.Werke 12. Suhrkamp) αντικατοπτρίζει τις εκδοτικές επιλογές του Karl Hegel, γιου του φιλοσόφου. Το δεύτερο βασίζεται στην έκδοση του Hoffmeister, η οποία, κατά γενική ομολογία, επιτυγχάνει την καλύτερη ισορροπία μεταξύ του ιστορικού και του θεωρησιακού περιεχομένου των παραδόσεων. Πράγματι, αυτή συνιστά τη βασική διαφορά μεταξύ των δυο κειμένων: το θεωρησιακό περιεχόμενο, το οποίο ουσιαστικά απαρτίζεται από τα τέσσερα πρώτα κεφάλαια του Λόγου στην Ιστορία, περιορίζεται στην Εισαγωγή των Παραδόσεων για τη Φιλοσοφία της Ιστορίας, ενώ, αντίθετα, το ιστορικό περιεχόμενο εκτείνεται και στα τέσσερα μέρη των Παραδόσεων… περιοριζόμενο ωστόσο μόνο στο πέμπτο μέρος του Λόγου... Πρόκειται για μια κομβική διάκριση, η οποία ωστόσο συνυπάρχει με σημαντικές ομοιότητες μεταξύ των δύο έργων. Ο Raymond Aron (Ρεμόν Αρόν) αποφαίνεται ως εξής για αυτό το ζήτημα: