Πέμπτη, 15 Σεπτεμβρίου 2011

Heidegger και Marx




Ο  Χάιντεγκερ  ερμηνεύει  Μαρξ

§1

Μια από τις πιο γνωστές και μεστές νοήματος ρήση του Μαρξ είναι η ενδέκατη θέση από τις θέσεις για τον Φόυερμπαχ. Η ρήση αυτή έχει ως εξής:
         
«Οι φιλόσοφοι ως τώρα έχουν μόνο ερμηνεύσει τον κόσμο με
διάφορους τρόπους. Το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε».

Ποιον προβληματισμό καταθέτει ο Μαρξ με αυτή τη θέση; Πρώτον προσδιορίζει την κοινωνική αποστολή της φιλοσοφίας· στη συνάφεια τούτη, δεύτερον,  θεωρεί ότι το ανθρώπινο άτομο δεν είναι ένα αφηρημένο ον, αλλά κατ’ εξοχήν κοινωνικό, όπως και η ίδια η κοινωνία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα αφηρημένο αντικείμενο μιας εποπτικής θέασης, αλλά ως συγκεκριμένο πεδίο συνεννόησης και ταξικών συγκρούσεων. Στο βάθος του χρόνου, η πιο πάνω θέση έχει υποστεί αμέτρητες καταχρηστικές ερμηνείες ή εφαρμογές από τους πιο απρόβλεπτους πρακτικιστές της καθεστωτικής «αριστεράς», χωρίς βέβαια να παραβλέπονται και παραδειγματικές χρήσεις της. Οι παρερμηνείες αυτές και οι κατά καιρούς στρεψόδικες εφαρμογές της όχι μόνο αντιστρατεύονται ευθέως αυτό που εννοούσε ο ίδιος ο Μαρξ, αλλά καθαγιάζουν, και άνευ όρων, σκοταδιστικούς ιδεολογισμούς της εν λόγω καθεστωτικής «αριστεράς», οι οποίοι θεμελιώνουν με ενισχυμένο μπετόν-αρμέ ό,τι ακριβώς –ιδεολογικά, πολιτικά και κοινωνικά– υποτίθεται πως αυτή πασχίζει να ξεθεμελιώσει. Η επωδός των εν λόγω ερμηνευτικών στρεβλώσεων συνοψίζεται περίπου σε τούτο: τα προϊόντα του πνευματικού πολιτισμού που προηγήθηκαν της μαρξικής σκέψης είναι αστική κουλτούρα και ως τέτοια έχουν μόνο μια ιστοριογραφική αξία. Εάν θέλει κανείς να αλλάξει τον κόσμο, πρέπει να αφήσει πίσω του αυτές τις θεωρίες και να ασχοληθεί με την «πράξη». Ποια πράξη; Προφανώς τη δική τους, απόλυτα υποκειμενική κυριαρχία: η «σοφή» θεωρητικο-πρακτική συμπεριφορά του καθοδηγητή, του ισνστρούχτορα που, ως άλλος απεσταλμένος του θεού, δεν επιτρέπει καμιά παρέκκλιση. Για του λόγου το ασφαλές ας κοιτάξει κανείς: α) πόσο έχει εντρυφήσει και πόσο εντρυφά η καθεστωτική «αριστερά» –εδώ δεν περιλαμβάνονται τα πλατιά κοινωνικά στρώματα της εργασίας με τον ανυστερόβουλο και γι’ αυτό αγωνιστικό τους μόχθο– στη σκέψη των μεγάλων φιλοσόφων, όπως Προσωκρατικοί, Πλάτων, Αριστοτέλης, Καρτέσιος, Σπινόζα, Καντ, Χέγκελ, Χάιντεγκερ κ.ά. Αυτοί οι καθεστωτικοί αρνούνται ως αντιμαρξικό ακριβώς αυτό που έπραξε ο Μαρξ για να γίνει Μαρξ, δηλαδή τη βαθιά διείσδυση στα μεγάλα ρεύματα της σκέψης ως προϋπόθεση για τη ριζοσπαστική πράξη.

§ 2

Επιχειρώντας ο Χάιντεγκερ να απαντήσει στο ερώτημα για την κοινωνική αποστολή της φιλοσοφίας, δηλαδή για ό,τι ακριβώς θέτει ως πρόταγμα η πιο πάνω ρήση του Μαρξ, παρατηρεί τα εξής:
 «Εάν θέλει κανείς να απαντήσει σ’ αυτό το ερώτημα, πρέπει πρώτα να ρωτήσει: “τι είναι κοινωνία;” και να μεταστοχαστεί σχετικά ότι η σημερινή κοινωνία δεν είναι παρά η απολυτοποίηση της σύγχρονης υποκειμενικότητας  και ότι αυτή εδώ δεν αφήνει διόλου περιθώρια να διαδραματίσει ρόλο, να έχει λόγο, μια φιλοσοφία που έχει υπερβεί τη σκοπιά της υποκειμενικότητας. Ένα άλλο ερώτημα είναι κατά πόσο μπορεί κανείς να ομιλεί γενικώς για μια αλλαγή της κοινωνίας. Το ερώτημα για την απαίτηση της αλλαγής του κόσμου μας οδηγεί πίσω σε μια περιλάλητη ρήση του Μαρξ από τις «θέσεις για τον Φόυερμπαχ»:

«Οι φιλόσοφοι ως τώρα έχουν μόνο ερμηνεύσει τον κόσμο με
διάφορους τρόπους. Το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε».

Όταν επικαλείται κανείς αυτή τη ρήση και την εφαρμόζει, παραβλέπει ότι μια αλλαγή του κόσμου προϋποθέτει μια αλλαγή της παράστασης για τον κόσμο και μπορεί να αποκτήσει κανείς μια τέτοια παράσταση, μόνο όταν ερμηνεύει τον κόσμο επαρκώς... Ο Μαρξ δημιουργεί την εντύπωση ότι ομιλεί αποφασιστικά ενάντια στη φιλοσοφία, ωστόσο στο δεύτερο μέρος της ρήσης προϋποθέτει ακριβώς, χωρίς να το αναφέρει ρητά, την απαίτηση για μια φιλοσοφία» (Martin Heidegger im Gespräch, σ.22).

§ 3

Αντί σχολίου: Ο Χάιντεγκερ έχει στο νου του τη μαζική κοινωνία της νεωτερικής, ήτοι μετανεωτερικής εποχής, όπου τα άτομα υπάρχουν ως αφηρημένα όντα, ως γυμνά υποκείμενα, πλήρως ανέστια και αποξενωμένα από απελευθερωτική σκέψη και δράση. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή η ίδια η κοινωνία έχει εκφυλιστεί σε μια αφηρημένη συντεχνία συμφερόντων και πολιτικών δολοπλοκιών. Ο διευθυντής της συντεχνιακής αυτής ορχήστρας  είναι πάντοτε η αυθαίρετη υποκειμενικότητα. Αυθαίρετη υποκειμενικότητα αφενός με το νόημα της μιας ή της άλλης ατομικότητας, η οποία όσο κενή είναι από περιεχόμενα και νοήματα, τόσο αναλαμβάνει τον ρόλο του δήμιου ή του θεόσταλτου, και γι’ αυτό «αλάθητου», πολιτικού ή πνευματικού ηγεμόνα· αφετέρου με το νόημα μιας εκφυλιστικής μαζοποίησης των πάντων –ανθρώπων, αξιών και πραγμάτων– που δεν επιτρέπει τη διάνοιξη σε μια σκεπτόμενη συλλογικότητα. Έτσι παρατηρούμε στην περιοχή της παιδείας και της επιστήμης, στα διάφορα μορφωτικά μας ιδρύματα: πανεπιστήμια, σχολεία κ.λπ., αντί για σκεπτόμενη συλλογικότητα, να κυριαρχεί συλλογική αμορφωσιά που εκφράζεται προς τα έξω με σιδερόφρακτες μειοψηφίες, ήτοι στείρες υποκειμενικότητες παραταξιακά φανατισμένων καθηγητών, φοιτητών κ.λπ. Παρόμοια συμβαίνει και στο πεδίο της πολιτικής, της οικονομίας, του κομματικού ανταγωνισμού και σε κάθε παρόμοια σφαίρα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Επομένως κάθε αλλαγή της κοινωνίας προϋποθέτει παράλληλα και πρωτίστως αλλαγή, μεταβολή στον τρόπο σκέψης και στάσης, δηλαδή απάρνηση, αποδόμηση όλου του προαναφερθέντος συρφετού, που αυτοχαρακτηρίζεται συλλογικότητα αλλά στην πράξη αποδεικνύεται σκληροτράχηλος οργανωτής και συνάμα μέχρι «αυτοθυσίας» υπερασπιστής συντεχνιακών συμφερόντων. Τι άλλο υπηρετούν, για παράδειγμα, οργανωμένες συντεχνίες διδασκόντων στα ελληνικά πανεπιστήμια που παίζουν κλεφτοπόλεμο με τις εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες, με κύρια θύματα τους φοιτητές και γενικότερα των νέων;                      



19 σχόλια:

  1. ''Η παραγόμενη γνώση σήμερα υπάγεται στις αστικές σχέσεις παραγωγής, άρα είναι αστική, και ο μαρξισμός είναι η άρνηση κάθε αστικής γνώσης και κάθε ''επιστήμης'' των αστικών κοινωνιών''.

    Αυτά πολύ συχνά αναπαράγονται από διαφόρους ''μαρξιστές'', ιδίως μικρών εξωκοινοβουλευτικών ομάδων. Από την άλλη πλευρά, η καθεστωτική Αριστερά, μολονότι στα λόγια παραδέχεται τον σε διόλου αμελητέο βαθμό κοινωνικό χαρακτήρα της γνώσης που δεν ανάγεται πλήρως στις εκμεταλλευτικές σχέσεις παραγωγής (άλλωστε, και να αναγόταν, αυτές δεν είναι μονοσήμαντα ''διαβρωτικές'' για τη γνώση, αφού υπάρχει και ο πόλος της εργατικής τάξης), εντούτοις δεν ασχολούνται καθόλου με τέτοιες τετριμμένες θεωρητικές αναγκαιότητες. Αντιθέτως, ασχολούνται με ό,τι υπηρετεί τις ειλημμένες, ευρωκομμουνιστικές ή αρτηριοσκληρωτικές, αμετακίνητες θέσεις του δοσμένου κόμματος. Έτσι, για παράδειγμα, θα δεχτούν άκριτα την εντελώς στρεψόδικη κριτική εκείνου του σοβιετικού βιβλίου ''Βασικές αρχές του διαλεκτικού υλισμου''(εκδ. Σύγχρονη Εποχή), το οποίο ξεπετάει σε μερικές σελίδες όλη την ''αστική'' ''ιδεαλιστική''φιλοσοφική παραγωγή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Οι «επαναστάτες της αλλαγής», ωστόσο, όπως ακριβώς και οι πρώτοι χριστιανοί, έχουν αναβάλλει τις ελπίδες τους (για αλλαγή του κόσμου) για την άμεση χιλιετία κι έχουν υιοθετήσει μια πραγματιστική πολιτική που θα τους εγγυάται τουλάχιστον την επιβίωσή τους (άρα και την επιβίωση της πίστης τους) μέσα σε έναν εχθρικό κόσμο.

    Έτσι, ο αυταρχισμός, ο μιλιταρισμός, η πολιτική στρεψοδικία, η διαστρέβλωση της ιστορίας, η παρέμβαση στην τέχνη, στη λογοτεχνία και στην επιστήμη, είναι λίγα από τα «μόνο προσωρινά αμυντικά μέτρα» τους, όπως μας βεβαιώνουν οι έχοντες περάσει στην «πράξη» της «αλλαγής του κόσμου».

    Το πρωτότυπο των παραπάνω σκέψεων, το βρήκα στο 26 κεφάλαιο της Λευκής Θεάς του ποιητή Robert Graves που γράφτηκε το 1948, όπου αναφέρεται στον υπαρκτό κομμουνισμό ως πίστη (που δεν είναι όμως θρησκεία).

    Εδώ όμως έχουμε να κάνουμε ένα κλειστό σύστημα σκέψης, όπου το όποιο δεδομένο της δώσουμε, ο μόνος τρόπος που δύναται να το διαχειριστεί, είναι η αποσύνθεσή του, η ανακύκλωση του και η ανασύνθεσή του με τρόπο «αποδεκτό από το δόγμα».

    Επομένως ό,τι και αν λέτε, αν λέμε και αν λέγεται οπουδήποτε επί της γης, αφορά μόνο τ ην επικοινωνία των όσων βρίσκονται εκτός του «κλειστού αυτού συστήματος σκέψης».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Διόρθωση: Εδώ όμως έχουμε να κάνουμε με ένα κλειστό κ.λπ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Θα είναι κοινή νομίζω αίσθηση όλων μας, πώς όποτε και αν έχει κανείς προσπαθήσει να επικοινωνήσει με έναν «κλειστό» ιδεολογικά άνθρωπο, το μόνο που έχει καταφέρει είναι να φιλοτεχνήσει εντέλει την αυτοπροσωπογραφία του ως την προσωπογραφία του εχθρού (ταξικού, ηθικού, φιλοσοφικού ή όποιου άλλου) του συνομιλητή του.

    Αυτό το «πράγμα» δεν σπάει με τίποτα και σε μετατρέπει, θες δεν θες σε όμοιό του, ως προς την επικοινωνία. Και στα τέσσερα να πέσεις και να τους παρακαλάς, βιαστή θα σε πουν. Επομένως η (επικοινωνιακή) λύση είναι η μη επικοινωνία. Αλλιώς θα πρέπει να λερώσεις τα χέρια σου - που κατά τη γνώμη μου, είναι ανήθικο σε κάθε περίπτωση (το να λερώνεις τα χέρια σου).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Δημήτρης Τζωρτζόπουλος16 Σεπτεμβρίου 2011 - 8:29 π.μ.

    Θαρρώ πως ό,τι ακριβώς παρουσιάζετε στα ανωτέρω σχόλιά σας αμφότεροι είναι το ζητούμενο για τον Χάιντεγκερ κατά την ερμηνεία και κατανόηση του Μαρξ. Με μια λέξη: ανοκικτότητα που διέρχεται αποφασιστικά μέσα από την κλειστότητα και τη διατηρεί εντός της ως ανηρημένη:
    Ent-schlossenheit.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Η «ανοκικτότητα» είναι «ανοικτότητα» στην οποία παρεισέφρησε ένα από τα «κάπα, κάπα» της κεκτημένης ταχύτητας;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ίσως αρκετοί μαρξιστές όπως πχ ο Αλτουσσέρ, θα έπρεπε να ασχοληθούν εγκάρσια με χαϊντεγκεριανά ερωτήματα, δηλ. πιο γενεαλογικά ερωτήματα, να ασχοληθούν με τις απαρχές τον εννοιών του , όπως είπε και ο Ντερριντά για τον αλτουσερισμό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Δημήτρης Τζωρτζόπουλος16 Σεπτεμβρίου 2011 - 1:06 μ.μ.

    1. Αν τέτοιοι μαρξιστές είχαν σκεφτεί και το άλλο του εαυτού τους, τότε η φιλοσοφία θα είχε πραγματωθεί με την εγελιανο-μαρξική έννοια και επομένως θα είχε αρθεί διαλεκτικά. Επειδή όμως τα πράγματα περιέχουν μια δική τους εσωτερική Λογική -συμβαίνει δηλαδή αυτό που λέει ο Χέγκελ: το πραγματικό είναι λογικό και το λογικό πραγματικό- η αλλαγή του κόσμου απαιτεί ή προϋποθέτει την "εγκάρσια ενασχόληση και με τα χαϊντεγκεριανά ερωτήματα".

    2. Αγαπητέ Ανώνυμε, ευχαριστώ για την εκ της παρατηρητικότητάς σου διόρθωση: πρόκειται για την "ανοικτότητα".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Η τελευταία αυτή φράση σας:

    "Επομένως κάθε αλλαγή της κοινωνίας προϋποθέτει παράλληλα και πρωτίστως αλλαγή, μεταβολή στον τρόπο σκέψης και στάσης, δηλαδή απάρνηση, αποδόμηση όλου του προαναφερθέντος συρφετού, που αυτοχαρακτηρίζεται συλλογικότητα αλλά στην πράξη αποδεικνύεται σκληροτράχηλος οργανωτής και συνάμα μέχρι «αυτοθυσίας» υπερασπιστής συντεχνιακών συμφερόντων.

    ...νομίζω πως εμπεριέχει από μόνη της την αρχή και το τέλος ενός ολόκληρου σύμπαντος σκέψης που, οφείλει να αναδομηθεί... το πυρηνικό ερώτημα είναι πως; εσωτερικά - ατομικά, εξωτερικά - πολιτικά;, με παράλληλες δράσεις;
    ποιος ο ρόλος των προσώπων; ποιος ο ρόλος των... απρόσωπων;

    άλλη μια ανάρτησή σας με εξαιρετικές αφορμές για στοχασμό...

    την καλησπέρα μου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Δημήτρης Τζωρτζόπουλος16 Σεπτεμβρίου 2011 - 2:29 μ.μ.

    Το ως άνω ακριβώς πυρηνικό ερώτημα του σχολίου σας, έτσι όπως φανερώνεται στην εκδίπλωσή του, πιστεύω πως είναι η διερώτηση του καθενός μας, η "ηχηρή σάλπιγγα, η καμπάνα η βροντερή που δονεί σύγκορμη πέρα ως πέρα ... το φέρετρο" (Σικελιανός) της Ελλάδας.

    Εγκαρδίως ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Δημήτρης Τζωρτζόπουλος16 Σεπτεμβρίου 2011 - 2:56 μ.μ.

    Αντί "σύγκορμη" διάβ. "σύγκορμο"

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Ακούω π.χ. για δήμο ή κοινότητα Κραβάρων, αλλά δεν ακούω για δήμους ή κοινότητες φιλοσόφων/ποιητών. Και το θέμα δεν είναι το τι θα ακούω, αλλά το τι μορφή ζωής θα εμπεδώνεται σε τέτοιους δήμους. Γιατί να μην είναι εφικτό να συσταθεί ένας «άλλος δήμος» ή πολλοί και διάφοροι «άλλοι δήμοι»; Και δεν εννοώ μόνο «δήμο ιδεών» (όπως αυτόν που ήθελε να κάνει ο Βενιζέλος μετά την ήττα του από την γεωργάκειο δημοκρατία, αλλά δεν τον έκανε επειδή κοίταξε προς το «δημόσιο μετά-συμφέρον» ). Εννοώ χωράφια, ποτάμια, μανάβικα, φούρνο, παραλία, σχολειό, ανθρώπους χαμογελαστούς και αυτάρκεις που σέβονται τον αέρα που αναπνέουν. (Μοιάζει ενδεχομένως σαν να ομιλώ ολίγον ρομαντικά κι ενδεχομένως ‘χίπικα’ -εκ των χίπις- αλλά ο προβληματισμός μου, ελπίζω πως αφορά το πέραν των ερμηνειών του).
    Πώς αλλιώς θα σπάσει το «Εγώ – Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια» προκειμένου τουλάχιστον να διαφύγουν από την κλειστότητά του όσοι δεν την ενστερνίζονται;
    Πώς υπάρχουν πάρκα προστασίας των άγριων ειδών και δεν μπορούν να γίνουν πάρκα προστασίας των ελεύθερων ανθρώπων (έστω και ως «άγριων ειδών») με δική τους πρωτοβουλία; Πώς αλλιώς θα απελευθερωθεί έστω και μια πιθαμή γης, από τον απάνθρωπο πολιτισμό;
    Ας απελευθερωθεί το πρώτο τετραγωνικό εκατοστό, και βλέπουμε για τα υπόλοιπα…

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Δημ. Τζωρτζόπουλος17 Σεπτεμβρίου 2011 - 11:00 μ.μ.

    Για να έλθει μια τέτοια κοινότητα, χρειάζεται να σκάψει βαθιά ο γεροτυφλοπόντικας της ποιητικής σκέψης –της σκέψης δηλ. που ποιεί και γι’ αυτό είναι και η ίδια ποίημα. Με παραμάγαζα, σαν τα «μορφωτικά» μας ιδρύματα, ή με πολιτικοειδή και παρόμοια μπουντρούμια μόνο το ανεπανόρθωτο του κακού επιστρέφει εσαεί.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Τι έχω στο μυαλό μου; Οι όσοι μιλάμε εδώ, για παράδειγμα, ας φανταστούμε πως αποτελούμε ένα είδος κοινότητας, δήμου, μικρής πόλεως (νομίζω πως στην ελληνική έννοια της «πόλεως» ενέχεται το ότι η πόλις είναι μικρή, οπότε το «μικρής πόλεως» που έγραψα, το θεωρώ πλεονασμό). Σκέφτομαι λοιπόν, γιατί οι διάφορες εστίες, όπου οι άνθρωποι μπορούν και συζητούν για τα κοινά που τους αφορούν και με τρόπο που τους αφορά, να μην μπορούν να μεταλλαχθούν σε δήμους. Εξάλλου, ακόμα και οι ιστορικοί δήμοι που ήδη υπάρχουν, κάποτε δημιουργήθηκαν εκ του (πολιτισμικού) μηδενός. Γιατί έχουν πάψει να γεννιόνται δήμοι ή γιατί τα αίτια γενέσεως ενός δήμου, να μη δύνανται να προϋποτίθενται απ’ όσους επιθυμούν να συστήσουν έναν νέο δήμο;

    Έχω ακούσει, για παράδειγμα, για οικολογικά χωριά. Για προσπάθειες ανθρώπων με κοινές οικολογικές πεποιθήσεις, να συστήσουν χωριά που να εμπνέονται και να διέπονται από οικολογικούς «κανόνες» ζωής. Αυτούς τους «κανόνες», τους φαντάζομαι ως «μη κανόνες» με την περιοριστική έννοια, μια και αν ακολουθώ αυτό που επιθυμώ και οραματίζομαι, δεν είναι δυνατόν αυτό να αποτελεί «περιοριστικό κανόνα» για μένα. Μόνο για τον κάφρο που αδειάζει τα σκουπίδια του στο δρόμο, λειτουργεί ως νόμος το ότι οφείλει να μην τα αδειάζει. Για τον μη κάφρο, είναι αυτονόητο κάτι τέτοιο, όπως η αναπνοή. Θα λέγαμε ποτέ πως η αναπνοή είναι ένας κανόνας που μας περιορίζει;

    Πώς υπάρχει ας πούμε το Άγιον Όρος; Να υπάρξουν και το ποιητικό, το φιλοσοφικό, το οραματικό και πολλά άλλα τέτοια όροι. Ο δάσκαλος του χωριού ή ο καθηγητής του πανεπιστημίου του κάθε τέτοιου όρους (που μπορεί – το σχολειό/πανεπιστήμιο - να στεγάζεται κάτω από μια Ιτιά) να φουρνίζει και το ψωμί, να οργώνει και τη γη, να μπορεί να κοιτά και τ’ άστρα, μαζί με τους μαθητές του.

    Γιατί να μην υπάρξουν τέτοιοι δήμοι; (δεν ζητώ βέβαια κάποια απάντηση, επειδή δεν μπορώ να την φανταστώ, αλλά δεν παύω και ν’ αναρωτιέμαι)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Στο δημοτικό, λάτρευα τα «Ψηλά βουνά» του Ζαχαρία Παπαντωνίου. Λυπόμουν όταν κτυπούσε το κουδούνι κι έπρεπε να «κατέβουμε στις πόλεις».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Tο θέμα είναι αγαπητέ ανώνυμε ότι το πολιτικό δεν μπορεί να αφορά 5-10 άτομα που θα κάνουν το δικό τους παράδεισο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Μιλώ για σύσταση δήμων (και όχι ενός μόνο δήμου) βάσει ποιητικών αιτίων και όχι μόνο βάσει της ντοπιολαλιάς, της μυζήθρας που παράγει ο εκάστοτε «τόπος» ή του πάθους των εκάστοτε ιθαγενών για φράγκα, κοψίδια, μπουζούκια, κλαρίνα, τζόγο, πορνεία και την ποδοσφαιρική ομάδα του χωριού τους (που συνιστούν το «πολιτικό» που αφορά τους πολλούς, στις μέρες μας).

    Και μιλώ, έχοντας στο νου μου τη δυναμική εκείνη, σύμφωνα με την οποία, για να γίνουν τα χίλια κυκλάκια, από μαύρα, άσπρα (με την έννοια, φωτεινά, πολύχρωμα – μια και το άσπρο είναι μονότονο και ολοκληρωτικό, όσο το μαύρο) θα πρέπει να πασχίσουν για ν’ ασπρίσουν (φωτιστούν/χρωματιστούν) ένα-ένα, δύο-δύο, πέντε –δέκα και όχι δια μαγείας όλα, με κάποιο μεταφυσικό ραβδί. Ας κάνει, για παράδειγμα, η Παπαρήγα το μισθό των εργαζομένων για το ‘κόμμα’ και τις εφημερίδες του, όσο λέει πως πρέπει να είναι ο μισθός για όλους και ας αφήσει τα «ή όλοι ή κανένας» προκειμένου να μην υπάρχουν αδικημένοι. Έτσι, τους προτιμά όλους στην κόλαση.

    Εξ άλλου, το ‘πολιτικό’, δύναται να τους αφορά όλους, μόνο αν αφορά και τους πέντε – δέκα (ακόμα και τον έναν). Αλλιώς αν αφορά μόνο τους περισσότερους, ακόμα και τους συντριπτικά περισσότερους, αλλά αδιαφορεί, αγνοεί ή τιμωρεί τους 5-10 (τους όποιους 5-10 ή τις όποιες ομάδες των 5-10) τότε πρόκειται περί τυραννίας. Περί αυτού που ζούμε ήδη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. Ας υπάρξει, ας πούμε, ένα, έστω, εργοστάσιο με ευτυχείς εργαζομένους που να μη ρυπαίνει το οικοσύστημα. Ας υπάρξει και δεύτερο και τρίτο. Αυτός ο στόχος-όραμα, ξεκινά από το ένα ή τα πέντε-δέκα αλλά στοχεύει σε όλα.

    Ζούμε όμως σ’ έναν πλανήτη όπου όλα τα εργοστάσιά του (είτε ιδιωτικά είτε δημόσια είτε χριστιανών είτε μουσουλμάνων είτε δεξιών είτε αριστερών) είναι εστίες βρώμας και δυστυχίας.

    Αν υπάρχει έστω και ένα, πείτε μου πού είναι να κάνω αίτηση για δουλειά και ας μου δίνουν ένα πιάτο φαγητό και μια γωνιά για να κοιμάμαι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. Θαρρώ πως κανείς δεν διαφωνεί ότι το βέβηλο είναι ανεπανόρθωτα εδραιωμένο ή εγκαθιδρυμένο, ούτε το ίδιο το βέβηλο. Στην ίδια αναλογία ούτε η ιερότητα του κόσμου είναι αυτή που μπορεί ανεπανόρθωτα να καθορίζει την ανθρώπινη ζωή, για τον απλό λόγο ότι κάθε υπόσχεση για αποκάλυψη ή εγκαθίδρυση μιας τέτοιας ιερότητας -κυρίως υπόσχεση από τα πάνω στρώματα, ομάδες, συντεχνίες κ.λπ. προς τα κάτω- κυοφορεί φενακισμό συνειδήσεων. Τα πράγματα έρχονται με τον τρόπο που έρχονται και κάθε κατάσταση πραγμάτων, ευ-λογημένη ή ανευλόγητη, ευχάριστη ή δυσάρεστη ηχεί ως μια τέτοια περίπου από-κάλυψη:

    «Η κόλαση πάντ’ άγρυπνη σου στήθηκε τριγύρου·
    Αλλά δεν έχει δύναμη πάρεξ μακριά και πέρα
    Μακριά ’πο την Παράδεισο, και συ σ’ εσέ ’χεις μέρος»
    (Σολωμός)

    ΑπάντησηΔιαγραφή