Τετάρτη, 11 Φεβρουαρίου 2015

Φιλοσοφία της πολιτικής καχεξίας






Πώς δια-Μορφώνεται
το πολιτικό Σήμερα της Ελλάδας;


§1: Πώς μπορούμε να σκεφτόμαστε την παρούσα πολιτική πραγματικότητα της νεοελληνικής κοινωνίας; Οι νέες κυβερνητικές δυνάμεις, που διαμορφώνουν βήμα προς βήμα την καθίδρυση της δικής τους εξουσίας, πόσο πραγματικά νέες είναι; Εάν όντως επαγγέλλονται ένα αληθινά ριζοσπαστικό πολιτικό credo και πράττειν, ποια είναι τα ειδοποιά του γνωρίσματα; Αυτά και αμέτρητα άλλα ερωτήματα γεννιούνται, όταν κανείς επιχειρεί να κατανοεί ουσιωδώς και να ερμηνεύει στοιχειωδώς αξιόπιστα το πολιτικό γίγνεσθαι του Ελλαδικού σήμερα. Από άποψη γενικής αρχής, πριν απ’ όλα, η κατανόηση της τρέχουσας πολιτικής πραγματικότητας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από την ίδια την προς κατανόηση πραγματικότητα: η εν λόγω πραγματικότητα είναι η επίφαση της ουσίας της πολιτικής, ενώ η κατανόησή της είναι η εννοιολογική σύλληψη αυτού που συμβαίνει πολιτικώς. Αυτή η διαφορά έχει εξάλλου την επαλήθευσή της και στα σποραδικά φαινόμενα μαζικής υστερίας υπέρ του νέου καθεστώτος από άκριτες, εθελόδουλες ομάδες, συντεχνίες και παράγοντες του μικροαστικού και μεσοαστικού χώρου, όπως επίσης και από τις πιο φτηνές εκδοχές του ούτως ή άλλως κούφιου δημοσιογραφισμού, της άχαρης δημοσιογραφικής αχυροφαγίας. Όλες αυτές οι αγελαίες αντιδράσεις αντιστοιχούν σε μια ανεστραμμένη, αν όχι διεστραμμένη, σύλληψη της εξελισσόμενης πολιτικής πράξης. Συμβαίνει ακριβώς αυτό που λοιδορεί ο Νίτσε:
«Παλιοί υπηρέτες κάτω από νέα αφεντικά ενθαρρύνονται αμοιβαία στο να δίνουν χαρά ο ένας στον άλλο» (Ανθρώπινο, πολύ Ανθρώπινο, 311).
Η ίδια όμως η πολιτική πράξη είναι ετερογενής, πολυδιάσταστη, πολυδιάσπαστη και άκρως αυτο-αντιφατική. Τα τελευταία τούτα γνωρίσματα ανήκουν στη χορεία των ειδοποιών, ήτοι μορφικών της γνωρισμάτων και απαιτούν μια κατά το δυνατόν μεθοδική ανάλυση σε αντιστοιχία προς τα προσδιορισμένα εκάστοτε, με συγκεκριμένο τρόπο, περιεχόμενα.

§2:  Το φάσμα της τρέχουσας κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας περιλαμβάνει πτυχές, που άλλες ανατρέχουν στο παρελθόν, άλλες συντηρούνται στο παρόν και άλλες εμφανίζονται να υπερπηδούν τα όρια του τελευταίου. Σίγουρα όμως όλες εκδηλώνονται ή εκτυλίσσονται μέσα στο πνεύμα της καθημερινότητας, όπου κυρίαρχο στοιχείο είναι το τετριμμένο, το κοινότοπο, το πεζό και οι λάγνοι του πόθοι. Μια αληθινά νέα πολιτική εκκινεί από την πρακτική συντριβή ετούτου του όλου της κοινοτοπίας και της διαφθοράς και όχι από μια λεκτική υποτίθεται καταδίκη του, που απλώς επιβεβαιώνει την απόλυτη σύγχυση των πολιτικών ιθυνόντων ως προς το τι θέλουν να κάνουν. Τούτο παραπέμπει εν γένει στα εξής: α) ελλιπής γνώση και ανά-γνωση της ουσίας του Πολιτικού από τους νέους αξιωματούχους της πολιτικής διαχείρισηςˑ β) απόλυτη επικράτηση ενός ιδιότυπα ακροβατικού εμπειρισμού, εκτεινόμενου ως εκείνο το είδος επικοινωνιακού παλιμπαιδισμού, που εξολοθρεύει και τα ελάχιστα μόρια αναστοχασμού του λαούˑ γ)  η υπαγωγή της πολιτικής υπό το γενικό πρόσταγμα της μαζικής κοινωνίας, ήτοι μαζικής «δημοκρατίας». Ολοζώντανες απεικονίσεις αυτού του προστάγματος μας προσφέρει ο Χάιντεγκερ στο Είναι και Χρόνος. Γράφει μεταξύ άλλων:

«Το άτομο καθημερινά βρίσκεται στην υποτέλεια των άλλων. Δεν είναι αυτό το ίδιο. Το Είναι του το έχουν αρπάξει οι άλλοι. Οι καθημερινές δυνατότητες του Είναι του υπόκεινται στα γούστα των άλλων. (…) Οι πολλοί εγκαθιδρύουν τη χαρακτηριστική τους δικτατορία. Απολαμβάνουμε και διασκεδάζουμε όπως διασκεδάζουν οι πολλοίˑ βλέπουμε και κριτικάρουμε λογοτεχνία και τέχνη, όπως πολλοί βλέπουν και κριτικάρουνˑ αλλά και αποτραβιόμαστε από τον “πολύ σωρό”, όπως πολλοί αποτραβιούνται»

§3: Η μαζική «δημοκρατία» φαινομενικά εργάζεται για να απαλλάξει τις μάζες από τη γενικευμένη τους εξαθλίωση, κατ’ ουσία όμως τις υποχρεώνει να ζουν μόνιμα κάτω από τη σκιά της πολιτικής, οικονομικής, πολιτισμικής κρίσης, δηλαδή να συμφιλιώνονται χαρωπά με την εξαθλίωσή τους. Ομόλογο αποτέλεσμα μιας τέτοιας συμφιλίωσης είναι το αμφίβολης ποιότητας βουλευτικό και πολιτικό προσωπικό: η μάζα επιλέγει τους ομοίους της: τους άεργους πανηγυριώτες, τηρουμένων πάντοτε των εξαιρέσεων, με πολύχρωμα ιδεολογικά ψιμύθιαˑ  και οι κυβερνήτες θωπεύουν την αντίστοιχη μάζα που τους ταιριάζει: «ο κύριος διασκεδάζει με την ευθυμία των δούλων του» μας υποψιάζει ο Νίτσε στον Ζαρατούστρα του.   Έτσι παρατηρείται το  ιλαροτραγικό φαινόμενο: «η τραγωδία της πολιτικής να ξαναγυρίζει στη ζωή μας ως κωμωδία» (Μαρξ) . Γατί; Επειδή ό,τι λέγεται και ό,τι πράττεται στη σφαίρα του Πολιτικού υπηρετεί την κοινή ηθική κυρίων και δούλων, η οποία, σύμφωνα πάντα με τον Νίτσε, είναι κατ’ εξοχήν ωφελιμιστική. Γι’ αυτό και οι νέοι εμπειροτέχνες του σημερινού πολιτικού status, όπως ακριβώς και οι προηγούμενοι, δεν διστάζουν να συνδέουν τη δική τους αξίωση για εξ-ουσία με την επιδίωξη της προόδου. Οποιοσδήποτε όμως φιλολαϊκός προσανατολισμός δεν είναι ποτέ λαϊκός, αλλά πάντοτε σκοταδιστικός. Μόνο μια ανιστόρητη πολιτική σκέψη δεν μπορεί να διακρίνει ότι φιλολαϊκός και λαϊκός τρόπος του πολιτεύεσθαι είναι ευθέως αντίθετα, εχθρικά μεγέθη: φιλολαϊκός σημαίνει ότι ο πολιτικός οικτίρει τη μάζα για την κατάστασή της, χωρίς να ταυτίζεται θετικά μαζί της, δηλαδή τη βλέπει από θέση ισχύος και χωρίς ούτε καν να συμπάσχει. Προκειμένου λοιπόν να διατηρεί την πολιτική του ισχύ, αλλάζει τα πολιτικά στρατόπεδα ή τις ιδεολογικο-πολιτικές του εξαγγελίες με ταχύτητα φωτός: «χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ» (Καβάφης). Και η μάζα, αντί να τον περιθωριοποεί,  τον εκλέγει ξανά και ξανά ως αντιπροσωπευτική δύναμη «ήθους» ή έθους. Το νέο μπλοκ εξουσίας, παρόμοια σαν το παλαιό, κατακλύζεται από τέτοιους πλανόδιους πραματευτάδες της πολιτικής, έτοιμους για όλα τα δεινά. Απέναντι σ’ αυτούς ορθώνεται ο Λαϊκός, που δεν ξεχωρίζει το δικό του πάσχειν από εκείνο της μάζας: είναι ο ίδιος πάσχειν και όχι απλώς συμπάσχειν. Και όταν είναι πάσχειν είναι και ποιείν, δηλαδή δημιουργικός νους του πολιτικώς πράττειν, που αρνείται να γίνει σημαία ευκαιρίας. Ο κυνικός Διογένης τέτοιους ανθρώπους έψαχνε με το φανάρι του μέρα μεσημέρι! Αλλ' αυτοί, δυστυχώς για τα πολύχρωμα "κοράκια" του βουλευτηρίου, δεν βρίσκονται ανάμεσα στους χεροκροτητές.


8 σχόλια:

  1. Καλημέρα. Γράφετε: "φιλολαϊκός σημαίνει ότι ο πολιτικός οικτίρει τη μάζα για την κατάστασή της, χωρίς να ταυτίζεται θετικά μαζί της, δηλαδή τη βλέπει από θέση ισχύος και χωρίς ούτε καν να συμπάσχει". Ενώ παρακάτω γράφετε: "απέναντι σ’ αυτούς ορθώνεται ο Λαϊκός, που δεν ξεχωρίζει το δικό του πάσχειν από εκείνο της μάζας: είναι ο ίδιος πάσχειν και όχι απλώς συμπάσχειν". Όμως "η μάζα, αντί να περιθωριοποεί (τον φιλολαϊκό), τον εκλέγει ξανά και ξανά ως αντιπροσωπευτική δύναμη «ήθους» ή έθους. Αν όμως ο Λαϊκός δεν ξεχωρίζει το δικό του πάσχειν από εκείνο της μάζας, τότε δεν ξεχωρίζει και τον εαυτό του από την τάση της μάζας να εκλέγει ξανά και ξανά τον φιλολαϊκό ως αντιπροσωπευτική δύναμη "ήθους" ή έθους. Επομένως, μήπως ο Λαϊκός οφείλει κάπου να ξεχωρίσει το πάσχειν του από αυτό της μάζας (ή αντιθέτως να το ταυτίσει με τέτοιο τρόπο) ώστε να σπάσει τον φαύλο κύκλο του έθους και να προσεγγίσει το ήθος; Πώς σπάει αυτός ο φαύλος κύκλος της συνήθειας, όπου «παλιοί υπηρέτες κάτω από νέα αφεντικά ενθαρρύνονται αμοιβαία στο να δίνουν χαρά ο ένας στον άλλο»; Πώς αποτραβιόμαστε από τον “πολύ σωρό”, αντίθετα από όπως πολλοί αποτραβιούνται; Και πώς, αν το καταφέρουμε, μπορεί να γίνει αυτό αντιληπτό από τη μάζα;
    Μήπως, αν δεν εξομοιώναμε τα πάντα (όσο και αν είναι εξομοιωμένα) και αν όπου δινόταν η ελάχιστη ευκαιρία για να δημιουργηθεί έστω μια ρωγμή, επιμέναμε στη δημιουργία αυτής της κακόμορφης, ενδεχομένως, αλλά ρωγμής; Μήπως, αν αναγνωρίζαμε στην ανταλλαγή αυτής της μακάβριας χαράς μεταξύ παλιών υπηρετών και νέων αφεντικών, εκείνη την ελάχιστη διάστασή της, με την οποία ως γνήσια Λαϊκοί, θα μπορούσαμε να ταυτιστούμε, και που θα μπορούσε να ραγίσει το κέλυφος του σκοταδισμού, καταφέρναμε να μπει, έστω και κατά "σύμπτωση", λίγο φως;
    Δεν ξέρω... Ειλικρινά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δημ. Τζωρτζόπουλος13 Φεβρουαρίου 2015 - 9:01 π.μ.

    1. Ο φαύλος κύκλος μπορεί να "σπάσει", μόνο όταν καταργείται, όταν συντρίβεται. Το ποιος μπορεί να τον καταργήσει είναι πάντοτε το ζητούμενο. Δηλαδή το ζητούμενο είναι εκείνο το συλλογικό υποκείμενο, που έχει υψηλή πολιτική παιδεία και είναι αποφασισμένο για όλα. Πάντως το παρόν μειοψηφικό πολιτικό-εξουσιαστικό υποκείμενο δεν διαθέτει τίποτε απ' αυτά. Είναι to ίδιο με το παλαιό, διαφέροντας μόνο ως προς τις διαφορετικές μάσκες. Για να υπάρξει τέτοιο υποκείμενο, προϋποτίθεται μια κοινωνία με αληθινή φιλοσοφική παίδευση και με τάση για αυτο-οργάνωση. Υπάρχει τέτοια κοινωνία; Ασφαλώς και όχι.

    2. Επομένως ο αγώνας/πόλεμος (Ηράκλειτος) ξεκινάει από το τελευταίο αιτούμενο με παράλληλη δράση, ούτως ώστε να διαμορφώνονται καθημερινά συνθήκες αυτοπροσδιορισμού, αυτομόρφωσης, αυτοσυνειδητοποίησης, αυτο-οργάνωσης, που δεν θα αλλάζουν μόνο τους εαυτούς μας, αλλά θα καθιστούν αντικειμενικά αδύνατη και την άνθηση του κακού και των πολιτικών καιροσκόπων.

    3. Σημειωτέον ότι το κακό είναι πολυκέφαλο και με πολλές μάσκες: εύκολα ξεγελάει και δύσκολα ξεγελιέται. Το τελευταίο λοιπόν πολιτικό κουκλοθέατρο, που μόλις τώρα αρχίζει, δεν αποτελεί, κατά το μέγιστο μέρος του, κάποια ρωγμή, η οποία είναι ή θα ήταν πάντα ευπρόσδεκτη, αλλά πασχίζει για ένα πιο στέρεο ρίζωμα του φαύλου καθεστώτος, ένα τέτοιο ρίζωμα, που θα εκτονώνει τις μάζες. Μάλιστα σε τέτοιο σημείο που να πανηγυρίζουν με "σημαίες και ταμπούρλα" για τα νέα τους μνημονιακά δεσμά.
    4. Εάν το νέο καθεστώς ποθούσε στ’ αλήθεια μια ριζική αλλαγή, πραγματικά Λαϊκή, δεν θα στηριζόταν στα φαύλα παλαιά, ως επί το πλείστον, όντα, –π.χ. αρκετοί από τους νυν βουλευτές του έχουν ψηφίσει το παλιό/παλιά μνημόνια– αλλά θα προωθούσε τα πιο αγνά στοιχεία και θα έπαιρνε άμεσα λαϊκά μέτρα και όχι κάποια ανώδυνα φιλολαϊκά, απλώς για την τιμή των όπλων. Τέτοια λαϊκά μέτρα, για τα οποία κανενός ξένου ή ντόπιου τοκογλύφου δεν του πέφτει λόγος, είναι π.χ. η κατάργηση εδώ και τώρα όλων των προνομίων των βουλευτών και των λοιπών δυνάμεων της εξουσίας. Το καθημερινό κόστος αυτών των προνομίων ισούται, κατά κάποιο τρόπο, με το μισό χρέος. Εδώ εντάσσονται ο περιορισμός του μισθού και του αριθμού των βουλευτών, η κατάργηση του συνταξιοδοτικού τους δικαιώματος ή της δυνατότητας για επανεκλογή κ.λπ. Όλα είναι δυνατά, όταν υπάρχει πολιτική βούληση, η οποία, ως φαίνεται, δεν υπάρχει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Σας ευχαριστώ και συμφωνώ απόλυτα. Ωστόσο, στην κατάσταση που έχουμε φτάσει, υπάρχει κόσμος που πλέον φουντάρει, ή το σκέφτεται σοβαρά, είναι σε απόγνωση και πιάνεται ακόμα και από τα μαλλιά του για να μη βουλιάξει. Κι αυτοί δεν είναι πλέον οι λίγοι, οι ευαίσθητοι, οι περιθωριακοί. Αυτοί που με κάθε καθεστώς, ούτως ή άλλως θα διώκονταν από την πολιτισμική δικτατορία της μάζας. Θα πει ενδεχομένως κάποιος, καλά να πάθουν τέτοιοι που είναι. Δεν νομίζω όμως ότι η ανθρωπιά έχει τέτοιου είδους κριτήρια. Δεν υπάρχει η πολυτέλεια για στοχασμό στον απελπισμένο. Πρέπει πρώτα να σταθεί στα πόδια του. Να φάει. Να ντυθεί. Να πάψουν τα κοράκια να τριγυρίζουν πάνω από το κεφάλι του λες και είναι πτώμα.Να μπορέσει να πάει μια εκδρομή. Όχι για να καταναλώσει και να επιδείξει τον νεοπλουτισμό του. Για να χαρεί. Να δει κάπως θετικά τη ζωή. Η στέρηση δεν αφορά πλέον το γνωστό νεοελληνικό βόλεμα των προηγούμενων δεκαετιών της (κωλο)ανάπτυξης. Αφορά στα στοιχειώδη. Οπωσδήποτε η παιδεία είναι το βασικότερο και μέσω αυτής, μετά από πολλές γενιές ίσως υπάρξει η ρωγμή, λίγο φως και ίσως, κάποτε, άπλετο. Αλλά το παιδί για να μορφωθεί πρέπει να είναι ζωντανό και όχι στο κενοτάφιο. Οι γονείς του να μην είναι τρελοί, να μην τσακώνονται συνέχεια και να μη πηδούν από τα παράθυρα. Και δεν μιλάμε βέβαια για εκείνες τις εξαιρέσεις που παρά τις όποιες αντιξοότητες παρέμειναν άνθρωποι, αλλά για τη μάζα (όπως αναφέρθηκε). Ακόμα και το καρότο των νέων εξουσιαστών να είναι, μια ρωγμή που θα απαλύνει κάπως τη δυστυχία, δεν μπορεί να μην είναι, παρά ευπρόσδεκτη. Έχω φίλους κομμουνιστές που είναι πολύ κάθετοι ιδεολογικά και δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους. Αλλά έχουν από τρία ξενοδοχεία ο καθένας! Γιατί αν δεν υπάρξει ούτε αυτή η ψευδορωγμή, ή θα βγαίνει πλέον στο δρόμο ο κόσμος δαγκώνοντας ό,τι βρει, ή η Χρυσή Αυγή θα πάρει σύντομα την εξουσία. ενδεχομένως, βέβαια, αυτό να είναι μια κάποια λύσις, αφού οι βάρβαροι πλέον θα έχουν έρθει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ξαναδιαβάζοντας την απάντησή σας, θυμήθηκα πως ζούμε σε έναν "πολιτικό πολιτισμό", όπου οι δικαστές οι ίδιοι, ως επίσημη δικαιολογία για τη διατήρηση των υψηλών μισθών τους, επικαλούνται πως έτσι θα είναι λιγότερο επιρρεπείς στα λαδώματα!

    Είναι σαν να λέω εγώ που είμαι (ακόμα) καθηγητής (δυστυχώς, μετά από φιλότιμες προσπάθειες, δεν τα κατάφερα να παραιτηθώ) δώστε μου υψηλότερο μισθό ώστε να μπορώ να πηγαίνω με γυναίκες, γιατί αλλιώς κινδυνεύουν οι μαθήτριες! Και το κράτος να μου τον δίνει, θεωρώντας το εύλογο αίτημα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Δημ. Τζωρτζόπουλος13 Φεβρουαρίου 2015 - 1:29 μ.μ.

    Έτσι είναι. Κάποτε ο Πλάτων, στο έργο του Κρατύλος, θέλοντας να παρωδήσει ονόματα, έννοιες και περιεχόμενα εμπειρικών καταστάσεων ή σχέσεων του κοινού νου, σαν τα συζητηθέντα πιο πάνω, αντικαθιστούσε από μια λέξη ένα γράμμα με ένα άλλο ή πρόσθετε ένα επί πλέον. Το ίδιο και τώρα με τις νέες πολιτικές μεταμφιέσεις: εάν σε κάποια ή κάποιο όνομα παράγοντα της εξουσίας, μεγάλου θορυβοποιού της μαζικής κουλτούρας-αρλουμπολογίας, ήγουν δικτατορίας κατά Χάιντεγκερ, αντικαταστήσει κανείς το Β με το Μπ, θα ανακαλύψει το αληθινό περιεχόμενου του νέου πολιτικού θεάτρου του παραλόγου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Τόσο χάλια, ε; Κρίμα... κι είχα χαρεί κάπως, να σας πω την αμαρτία μου!
    (Τουλάχιστον πάγωσε η παρωδία της "αυτοαξιολόγησης" που σε κάποια μετερίζια όπως αυτό που "υπηρετώ", είχε λάβει τραγικές διαστάσεις εντός διαιρεμένου (μη) συλλόγου. Μέχρι να αντικατασταθεί από τη νέα παρωδία, θ' ανασάνουμε κάπως).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Δημ. Τζωρτζόπουλος14 Φεβρουαρίου 2015 - 12:31 π.μ.

    Πάγωσε η μια παρωδία, αλλά τι γίνεται με την άλλη παρωδία της αύξησης του ωραρίου κατά δυο ώρες. Όταν ψηφιζόταν στο βουλευτήριο, ο νυν αναπληρωτής παιδείας δεσμεύτηκε ρητά να το καταργήσει, όταν έρθει η παράταξή του στην εξουσία. Στην εξουσία ήρθαν, αλλά δεν έχω ακούσει κουβέντα περί υλοποίησης της τοτινής εξαγγελίας, εκτός κι αν πέφτω έξω, γιατί δεν παρακολουθώ από κοντά τα της εκπαίδευσης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Κι εμείς στο σχολείο δεν έχουμε λάβει καμία ενημέρωση, απ' όσο γνωρίζω, για κανένα σχετικό θέμα. Και για την "αξιολόγηση" η μόνη επίσημη αναφορά ήταν αυτή που ακούσαμε στις προγραμματικές δηλώσεις στη Βουλή. Σε εκπαιδευτικό ενημερωτικό Ιστότοπο διάβασα πως η ψηφιακή πλατφόρμα στην οποία οι αξιολογητές καταχώριζαν τις αξιολογήσεις τους για τους Διευθυντές των Σχολείων, κατέβηκε την Παρασκευή.Τίποτε άλλο.
    Πάντως, όσο με αφορά, κοψοχέρης δε είμαι (σε κάθε περίπτωση), μια και λόγω χιλιομετρικής απόστασης και οικονομικής (αλλά και ιδεολογικο-πολιτικής) ανέχειας, δεν μετείχα στη "γιορτή της δημοκρατίας".

    ΑπάντησηΔιαγραφή