Δευτέρα, 29 Αυγούστου 2011

L.Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (4)




Ludwig  Wittgenstein
1889-1951

Tractatus Logico-Philosophicus

Bild: Εικόνα
(Συνέχεια)

§1
Κείμενο–Μετάφραση

2. 11 Das Bild stellt die Sachlage im logischen Raum, das
Bestehen und Nichtbestehen von Sachverhalten vor :

Η εικόνα παριστά την κατάσταση πραγμάτων στο λογικό χώρο,
την ύπαρξη και τη μη-ύπαρξη καταστάσεων πραγμάτων.


§2
Σχόλιο:

Αυτό που παριστά η εικόνα είναι μια παράσταση της πραγματικότητας. Με μια τέτοια παράσταση σημαίνει ότι θέτουμε, δηλαδή σχεδιάζουμε κόσμο εμπρός μας. Και τούτο πάλι το θέτειν, σχεδιάζειν προ ημών κόσμο παραπέμπει στην περιγραφή της ιστορικής κατάστασης ως χρονικής σχέσης. Κατ’ αυτήν τη σχέση, το σκέπτεσθαι είναι παρόν ή περιγράφεται ιστορικά με το νόημα ότι εκ-τίθεται ενώπιόν μας ως η χαρακτηριστική αποβλεπτικότητα της μετανιτσεϊκής, ευθέως μετανιτσεϊκής φάσης του. Ετούτη η αποβλεπτικότητα  αποτυπώνεται ως θεωρητικό εγχείρημα στο γεγονός ότι η εικόνα παριστά την κατάσταση πραγμάτων στο λογικό χώρο, δηλαδή ως θεωρητικό εγχείρημα σε μια λειτουργική ολότητα υπαρκτών και μη-υπαρκτών καταστάσεων πραγμάτων, ήτοι ατομικών γεγονότων. Εκείνο δε το στοιχείο που αποκαλύπτει πάντοτε την ύπαρξη ή μη-ύπαρξη αυτών των καταστάσεων πραγμάτων ή ατομικών γεγονότων είναι η πρόταση. Με τον τρόπο αυτής της αποκάλυψης, η τελευταία εκφράζει τη δυνατότητα προσδιορισμού  ενός τόπου μέσα στο λογικό χώρο. 




9 σχόλια:

  1. 1.Όταν ένα κείμενο είναι γραμμένο σε κώδικα, άλλη είναι η σημασία του για τον ανίδεο αναγνώστη και άλλη για όποιον γνωρίζει το μυστικό της ανάγνωσής του. Δεν μπορούμε να πούμε όμως πως το ρητό μέρος του κειμένου είναι αυτό που κατανοεί ο ανίδεος, ενώ το υπόρρητο, αυτό που κατανοεί ο γνώστης, μια και αυτό που κατανοεί ο γνώστης είναι επίσης ρητό, αλλά σε μια παράλληλη ερμηνεία που προκύπτει μετά από αντικατάσταση των λέξεων του αρχικού κειμένου από άλλες λέξεις, σύμφωνα με τον κώδικα, έτσι ώστε να προκύπτει ένα νέο κείμενο. Αυτές οι άλλες λέξεις του νέου κειμένου είναι της ίδιας γλώσσας με τις λέξεις του αρχικού κειμένου. Φαντάζομαι, λοιπόν, ένα κείμενο που είναι γραμμένο σε δύο ή περισσότερους κώδικες. Σε αυτήν την περίπτωση, θα είχε νόημα να αναρωτιόμαστε ποια είναι η πραγματική ερμηνεία του κειμένου; Φαντάζομαι πάλι ένα κείμενο, όπου η κάθε λέξη του αποτελεί και έναν διαφορετικό κώδικα ανάγνωσης του κειμένου. Αυτό το κείμενο γράφεται επ’ άπειρον. Έτσι, κάθε λέξη που προστίθεται, γεννά μια νέα ερμηνεία (απειρία) του κειμένου (ένα νέο κείμενο στη θέση αυτού που γράφεται). Έχει νόημα να πούμε πως ένα τέτοιο άπειρο πεδίο ερμηνειών είναι κίβδηλο ή κλειστό;

    2. Το μήλο που έδωσε η Εύα στον Αδάμ είναι ίδιο με το μήλο που έδωσε η Αφροδίτη στον Πάρη; Ή μήπως είναι το ίδιο ακριβώς μήλο (και όχι ένα άλλο, αλλά ίδιο μήλο) το οποίο παραμένει αναλλοίωτο και εμφανίζεται στους διάφορους μύθους; (Και ποια η σχέση αυτού που λέμε με τα «πραγματικά» μήλα ή τι θα σήμαινε εδώ η έκφραση «πραγματικά μήλα» ;) Δεν μπορούμε να απαντήσουμε με βεβαιότητα μια και τα ερωτήματά μας φαίνεται πως δεν αναγνωρίζουν άλλη βεβαιότητα πέραν της ανατροπής των βεβαιοτήτων. Ωστόσο, μπορούμε να πούμε πως το μήλο της Εύας κατέστρεψε μεν τον παράδεισο του ανθρώπου, αλλά έτσι δημιουργήθηκε ο Κόσμος, ενώ το μήλο της Αφροδίτης, κατέστρεψε μεν την Τροία, αλλά έτσι δημιουργήθηκε η Ρώμη και κατ’ επέκταση και η Νέα Υόρκη ως big apple; Επειδή έχει λεχθεί πως το apple προέρχεται από το Απόλλων, θα μπορούσαμε να σκεφτούμε πως τα μήλα ανήκουν στις θεές, αλλά όταν πέφτουν στα χέρια των ανδρών, θεών, ημίθεων, ηρώων κ.λπ. επέρχεται κατά κανόνα η καταστροφή του κόσμου και η αναπόδραστη δημιουργία ενός νέου, καταστροφικότερου κόσμου από τον προηγούμενο; Θα μπορούσαμε επομένως να σχεδιάσουμε την κοσμική εικόνα με τίτλο «αποδώστε τα μήλα στις θεές τους και ο κόσμος θα ανθίσει αρώματα και θα σταματήσει να ζέχνει όπως τώρα» ως την απόλυτη φιλοσοφική πρόταση; Και αν ναι, τι θα μας έδειχνε αυτή η εικόνα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δημ. Τζωρτζόπουλος31 Αυγούστου 2011 - 8:07 π.μ.

    Hegel: «Εκείνο που θα άξιζε να μας απασχολεί είναι να μην αφήνεται το καλύτερο μέσα στην αθωότητα της καρδιάς … μέσα στο συναίσθημα, σ’ αυτόν τον εσωτερικό χρησμό του υγιούς κοινού νου, [που] έχει τελειώσει με όποιον δεν συμφωνεί μαζί του και δεν έχει τίποτα περισσότερο να πει σε όποιον δεν αισθάνεται το ίδιο πράγμα … ».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Πόσο δίκιο είχε ο Χέγκελ. Το παράδοξο είναι, πως από τις «υπάρχουσες» και αντιμαχόμενες «τάξεις», οι τάξεις που έχουν τελειώσει με όποιον δεν συμφωνεί μαζί τους και δεν έχουν τίποτα περισσότερο να πουν σε όποιον δεν αισθάνεται το ίδιο πράγμα, είναι άπασες οι τάξεις. Τόσο των καταπιεστών όσο και των καταπιεζόμενων.

    Όσο δε για τους άμοιρους που βολοδέρνουν ανάμεσά τους, προσπαθώντας να αρθρώσουν λόγο ανθρώπινο προς όλους; -Ουαί και αλλοίμονο! Τις τρώνε και από το σαράι και από την παράγκα του Καραγκιόζη που ονειρεύεται καρβέλια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ας φανταστούμε το κάθε μεγάλο φιλοσοφικό έργο, διδασκαλία κ.λπ. ως έναν μηχανισμό εκτίναξης, ως ένα εφαλτήριο μηχάνημα. Ναι μεν δυνάμεθα, ως ελευθέρως οφείλουμε, να μελετάμε τη δομή του, να το περιποιούμαστε, να το καθαρίζουμε, να το γρασάρουμε, να το συντηρούμε σε άψογη κατάσταση, αλλά αν δεν μπούμε εμείς κάποια στιγμή μέσα στο μηχάνημα, ώστε να εκτοξευτούμε αφήνοντάς το πίσω μας για πάντα - ξεχνώντας το επί της ουσίας - δεν θα έχουμε ζήσει τη ζωή μας, σύμφωνα με τις επιταγές της όποιας φιλοσοφικής διάθεσής μας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Η φιλοσοφική σκέψη είναι αυτό που είναι και δεν έχει καμιά σχέση με οποιαδήποτε επιθυμητή ή μη μηχανοποίηση: ...αλλού αυτή περπατά...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ο Wittgenstein έλεγε για τα γραπτά του πως είναι σκάλες που όταν τις ανεβαίνει κανείς οφείλει να τις πετάει. Το οποίο, σε συνδυασμό με τη ρήση του ότι η λύση των λεκτικών (δηλαδή των φιλοσοφικών) προβλημάτων είναι η δράση, όπως και με το ότι θα προτιμούσε μια αλλαγή στον τρόπο της ζωής των ανθρώπων, έτσι ώστε το φιλοσοφικό του έργο και κατ’ επέκταση, κάθε φιλοσοφικό έργο, να είναι περιττά, νομίζω πως μας επιτρέπει να δούμε τη φιλοσοφική σκέψη, όπως και την ποιητική, τόσο ως αυθύπαρκτες μορφές σκέψης και ζωής όσο και ως προσπάθειες μετάβασης από μια μορφή ζωής σε μιαν άλλη (προφανώς ιδεατή) κατά την οποία το φιλοσοφείν (υπό την όποια παραδεκτή μορφή του) θα έχει τελειωθεί.

    Για παράδειγμα, ο χριστιανισμός λέει πως είμαστε στο κατ’ εικόνα και πορευόμαστε προς το καθ’ ομοίωση. Όλη του η διδασκαλία, αφορά στο πώς από το κατ’ εικόνα, θα φτάσουμε στο καθ’ ομοίωση. Η λογική κατά τη γνώμη μου σκέψη που μπορούμε να κάνουμε, είναι πώς όταν θα είμαστε στο καθ’ ομοίωση, όταν δηλαδή θα έχουμε επιτύχει τη θέωση, θα μας είναι άχρηστη η διδασκαλία που αφορά τους κατ’ εικόνα.

    Ομοίως και όταν θα έχει καταρριφθεί το Εγώ και θα υφίσταται μόνο το Είναι, ποιος ο λόγος να αναφερόμαστε στις φιλοσοφίες που διαπραγματεύονται το Εγώ και το Είναι ;

    Ή όταν θα έχει κατατριφθεί η ταυτότητα και θα έχει επιτευχθεί η ετερότητα, ποιος ο λόγος να ψυχαναλυόμαστε από ψυχαναλυτές της σχολής του Λακάν;

    Ή όταν θα έχει «κερδίσει» ο μαρξισμός και θα είμαστε όλοι ευτυχισμένοι και ειρηνικοί μαρξιστές, ποιος ο λόγος να αναφερόμαστε στους καπιταλιστές και στον αντικαπιταλιστικό αγώνα;

    Ή όταν θα είμαστε όλοι νόμιμοι και φιλήσυχοι ανθρωπιστές (που λίγο πολύ, όλες οι ‘διδασκαλίες’ προς τα ‘κει στοχεύουν), ποιος ο λόγος να έχουμε διδασκαλίες, νόμους και φυλακές;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ο Wittgenstein “δεν παρέλειπε να προβάλλει το έργο της φιλοσοφίας σαν μία άσκηση της ανθρώπινης βούλησης (και η άσκηση είναι και μια μορφή μηχανοποίησης) σαν ένα μέσο ενδυνάμωσής της έτσι, ώστε να μπορεί να αντισταθεί σε ορισμένους πνευματικούς πειρασμούς. Ένας τέτοιος πνευματικός πειρασμός είναι να αναζητούμε να εξηγήσουμε το κάθε τι – την κάθε έννοια, τον κάθε όρο, την κάθε πρόταση – όταν μάλιστα συμβαίνει το κάθε τι να έχει ήδη περιγραφεί. Ο Wittgenstein έλεγε ότι «η δυσκολία εδώ είναι: να σταματήσουμε». Εν εναντία περιπτώσει, αν υποκύψουμε στον πειρασμό και συνεχίσουμε να αναζητούμε κάποια εξήγηση, κάποιο θεμέλιο εκεί όπου πράγματι δεν υπάρχει τέτοια χρειά ή προοπτική, θα έχουμε εκτραπεί σε αυθαίρετες υποθέσεις και ανυπόστατες θεωρήσεις”.

    «Είναι πολύ σημαντικό να τεθεί ένα τέλος σε όλη αυτή την φλυαρία γύρω από την ηθική» - γύρω από τη μορφή της γνώσης ή τον ορισμό του καλού.

    Ο Wittgenstein έλεγε πως οι προτάσεις της γλώσσας μας δύνανται να περιγράφουν μόνο γεγονότα και όχι να συνεπάγονται απόλυτες αξίες (τις οποίες δεν απέρριπτε, αλλά από τη στιγμή που έλεγε ότι ο κόσμος συνίσταται στο σύνολο των γεγονότων, σε ό,τι συμβαίνει ή είναι δυνατόν να συμβεί, αυτό σημαίνει ότι στον κόσμο μπορούν να υπάρξουν μόνο σχετικές αξίες).

    «Οτιδήποτε θα μου έλεγε κανείς (για το καλό) θα το απέρριπτα – όχι γιατί πράγματι η εξήγησή (του) είναι εσφαλμένη, αλλά γιατί είναι μια εξήγηση».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Δημήτρης Τζωρτζόπουλος4 Σεπτεμβρίου 2011 - 4:21 π.μ.

    Ό,τι έγραψε και έπραξε ο Wittgenstein ήταν η φιλοσοφική σκάλα προς φιλοσοφική δράση. Ποια είναι αυτή η δράση; Αυτό τούτο το ανέβασμα της φιλοσοφικής σκάλας, την οποία ο κάθε σκεπτόμενος (φιλοσοφικο-ποιητικά) άνθρωπος, μηδέ εξαιρουμένου και του ίδιου του Wittgenstein, την ανεβαίνουν ως ένα σημείο. Και όσο την ανεβαίνουν (οι άνθρωποι), τόσο καταδεικνύεται ως πραγματική φιλοσοφική ανάβαση, ήτοι ως πραγμάτωση του Εγώ ως Είναι και αντίστροφα: ο άνθρωπος, δηλαδή, πραγματώνεται ως ενότητα Εγώ και Είναι ή ως ταυτότητα και ετερότητα συνάμα. Με τον λόγο του Ηράκλειτου: «οδός άνω-κάτω μία» ή με τον λόγο του Μαρξ: «οι φιλόσοφοι ως τώρα ερμήνευαν τον κόσμο, το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε». Μια ρήση, την οποία οι πιο κακόγουστοι επίγονοί του και πολλοί καθεστωτικοί, που «ομνύουν» στον Μαρξ μόνο και μόνο ιδιοτελώς, την παρερμήνευαν και την παρερμηνεύουν περίπου ως εξής: είναι ανώφελη όλη η αστική κουλτούρα, σημασία έχει μόνο ο πρακτικισμός ή χυδαίος ακτιβισμός. Ο τελευταίος οδηγεί τις πιο αποκρουστικές ασημαντότητες όχι στην ανάβαση της σκάλας του Wittgenstein, αλλά στη δική τους καταθλιπτική «μεγαλοσύνη».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Συμφωνούμε απόλυτα.

    Ανακεφαλαίωση (βιτγκενσταϊνικού τύπου): Ασχολούμαστε με τη φιλοσοφία, προκειμένου να υπερβούμε την υπέρ- αναλυτική, όσο και διασαφηνιστική αυτοδιάθεσή της, αφού μάλιστα τα γεγονότα και έχουν ήδη εξηγηθεί ποικιλοτρόπως και κάθε εξήγησή τους, δεν μπορεί παρά να παραπέμπει σε σχετική μόνο αξία.

    Κι επειδή το επίσης ζητούμενο είναι να σταματήσουμε κάποτε και να ανά-κεφαλαιώνουμε: πάω για μπάνιο στο πέλαγος, ευχαριστώντας σας για την υπέροχη κουβέντα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή